Londyn, Chelsea, połowa lat siedemdziesiątych. Na końcu King's Road, tam gdzie kończą się butiki a zaczynają mieszkania socjalne, nad drzwiami sklepu wiszą ogromne różowe litery z pianki. W środku jest guma, skóra, łańcuchy i T-shirty, za które można zostać aresztowanym. Za kasą stoi kobieta po trzydziestce z rozjaśnionymi, postawionymi włosami, która jeszcze kilka lat wcześniej uczyła w szkole podstawowej. Nazywa się Vivienne Westwood i właśnie szyje mundur ruchu, który nie ma jeszcze nazwy.
Vivienne Westwood punk fashion to ubrania, które Westwood projektowała z Malcolmem McLarenem między 1971 a 1980 rokiem w swoim sklepie przy 430 King's Road: spodnie bondage, podarte koszulki ze sloganami, swetry z moheru, Tartan, agrafki i skóra fetyszowa. Z tego sklepu wyszli Sex Pistols i londyński look punkowy. Przegląd całej scenki znajdziesz w naszym Punk Fashion Guide. Tutaj chodzi o samą Westwood, jej najważniejsze rzeczy i o to, co z tego nosi się jeszcze dziś.
Mapa
Vivienne Westwood Punk Fashion: sześć rzeczy z King's Road
Punk miał wielu ojców i matek. Muzyka w dużej części pochodziła z Nowego Jorku, złość z angielskich osiedli socjalnych, postawa ze szkół artystycznych i squatów. To, co wniosła Westwood, to ubranie jako system. Nie sprzedawała po prostu podartych jeansów, projektowała kroje, które pakowały zniszczenie, fetysz i brytyjską tradycję w jedną rzecz. Wiele rzeczy, które dziś uchodzą za typowo punkowe, najpierw przeszło przez jej sklepową ladę.
Lista jest krótsza, niż się wydaje. Sześć rzeczy wystarczy, by opisać niemal każdy punkowy look Westwood z lat siedemdziesiątych. Każda z nich miała jasne zadanie i żadna nie była pomyślana jako wygodna.
- Spodnie bondage: wąskie spodnie z czarnej satyny albo Tartanu, pas łączy kolana, do tego zamki i płat materiału z tyłu.
- Koszulka ze sloganem: muślin albo bawełna, zadrukowana hasłami, prowokacjami i pociętymi obrazami, często z otwartymi brzegami.
- Sweter z moheru: gruby splot, z oczkami i dziurami, tak że przez niego widać skórę.
- Tartan: krata szkockich klanów, pocięta, pozszywana agrafkami i noszona przeciw tradycji.
- Skóra fetyszowa: guma, skóra lakierowana, klamry i ćwieki wyniesione z sypialni na ulicę.
- Agrafka i łańcuch: metal jako zapięcie, biżuteria i groźba jednocześnie.
Te sześć rzeczy pojawia się do dziś w niemal każdej kolekcji punkowej, od sieciówek do wybiegów. Kto chce zrozumieć, dlaczego wyglądają tak, jak wyglądają, musi zacząć od kobiety, która pierwsza powiesiła je w sklepie.
Osoba
Kim była Vivienne Westwood? Brytyjska projektantka za punkiem
Vivienne Westwood urodziła się 8 kwietnia 1941 roku jako Vivienne Isabel Swire w Tintwistle w Derbyshire, wsi na skraju Peak District. Jej rodzina należała do klasy robotniczej, matka jako młoda kobieta pracowała w przędzalni bawełny. Jako nastolatka przeniosła się z rodziną do Harrow pod Londynem. Krótko chodziła do szkoły artystycznej w Harrow, przerwała, została nauczycielką w szkole podstawowej, a obok szyła biżuterię, którą sprzedawała na targu przy Portobello Road.
W połowie lat sześćdziesiątych poznała Malcolma McLarena, studenta sztuki z wielkimi planami i niewielkimi pieniędzmi. Z nim w 1967 roku urodziła drugiego syna, Josepha Corré. Od 1971 roku oboje zrobili interes z talentu krawieckiego Westwood i zamiłowania McLarena do prowokacji. Po rozstaniu z McLarenem na początku lat osiemdziesiątych zbudowała własny dom mody, w 1992 roku dostała Order OBE, a w 2006 roku tytuł Dame. W tym samym roku co OBE wyszła za Austriaka Andreasa Kronthalera, swojego dawnego studenta z Wiednia, który później współtworzył jej kolekcje.
1941
Urodzona w Tintwistle w Derbyshire, w rodzinie robotniczej
1971
Otwarcie pierwszego sklepu przy 430 King's Road
2022
Śmierć 29 grudnia w Londynie, w wieku 81 lat
Pochodzenie ma znaczenie dla looku. Westwood nie była studentką mody z dobrego domu, która odkryła bunt jako temat. Szycia nauczyła się sama, rozbierając stare ubrania i kopiując kroje. Dokładnie ta metoda, rozłożyć i złożyć na nowo, siedzi w każdej punkowej rzeczy, którą później zaprojektowała.
Adres
430 King's Road: Let It Rock, SEX i Seditionaries
Sklep przy 430 King's Road to najważniejszy adres mody punkowej. W 1971 roku Westwood i McLaren przejęli tylną część butiku i nazwali ją Let It Rock. Sprzedawano garnitury Teddy Boys, płyty z lat pięćdziesiątych i ubrania z czasów Rock'n'Rolla. W 1972 roku powstało z tego Too Fast to Live, Too Young to Die, ze skórzanymi kurtkami, zamkami i estetyką rockersów. Już wtedy zasada była jasna: sklep pokazywał subkulturę i ją przesadzał.
W 1974 roku przyszła najbardziej radykalna nazwa: SEX. Nad drzwiami wisiały różowe litery z pianki, w środku były gumowe sukienki, skóra lakierowana, maski fetyszowe i koszulki z motywami pornograficznymi. Klientami były prostytutki, studenci sztuki i młodzi ludzie, którzy chcieli dokładnie tego, co szokowało ich rodziców. Pod koniec 1976 roku sklep przebudowano ponownie i nazwano Seditionaries, Clothes for Heroes. Szyby były mleczne, na ścianach wisiały zdjęcia zbombardowanego Drezna, a ubrania były teraz gotowo zaprojektowanym mundurem punkowym.
W 1980 roku sklep dostał nazwę obowiązującą do dziś: Worlds End, z zegarem na elewacji, którego wskazówki biegną wstecz i który pokazuje trzynaście godzin. Punk jako ruch był już wtedy za nami. To, co stało się pomiędzy, czyli lata 1976 i 1977, kiedy Londyn zdefiniował look dla całego świata, opisaliśmy w osobnym artykule o tej dekadzie.
Koszulki
Punkowe koszulki Vivienne Westwood: Destroy, Anarchy i Two Cowboys
T-shirt był najszybszym narzędziem Westwood. Był tani w produkcji, każdy mógł go nosić, a hasła na piersi nie dało się zignorować. W 1975 roku koszulka z dwoma nagimi kowbojami zaprowadziła sklep do sądu: klienta aresztowano w niej na ulicy, a Westwood i McLaren musieli zapłacić grzywnę za nieobyczajne przedstawienie. Dla sklepu była to najlepsza reklama.
Potem koszulki stały się bardziej polityczne. Anarchy Shirt składał się ze starych koszul, które farbowano, malowano w pasy i obszywano kawałkami materiału i opaskami. Destroy Shirt z muślinu łączył odwrócony krzyż, znaczek z Queen i wersy Sex Pistols z symbolami nazistowskimi. Dziś obowiązuje zasada: takie symbole są w Niemczech zakazane i nie mają czego szukać w żadnym outficie. To, co zostaje, to technika. Otwarte brzegi, postrzępione krawędzie, nakładane nadruki i pismo, które wygląda jak wycięte z gazet.
Cross Collar Polo bierze mieszczańską formę i ją łamie: czarny krój polo, na nim srebrny krzyż z cierni i odręczne pismo, kołnierz i mankiety w panterkę, rozmiary S do XL. Distressed Layer Tee jest dwuwarstwowy, sprany i rozdarty na krawędziach, druga warstwa wystaje u dołu, w S do L. Oba działają jak Anarchy Shirt: znana rzecz zostaje zmieniona tak, że nie wygląda już grzecznie.
Zespół
Malcolm McLaren i Sex Pistols: moda jako management zespołu
Sex Pistols bez tego sklepu są nie do pomyślenia. Glen Matlock pracował w SEX jako sprzedawca, Steve Jones i Paul Cook tam się kręcili, a Malcolm McLaren przejął w 1975 roku management zespołu. Wokalista John Lydon przyszedł do sklepu, jak mówi znana historia, w koszulce Pink Floyd, na której napisał I hate. McLaren dał mu pracę, a Lydon został Johnnym Rottenem. Sid Vicious doszedł później i nosił ubrania Westwood tak konsekwentnie, że jego obraz do dziś służy jako wzór punkowych kostiumów.
Dla McLarena zespół był też witryną. Muzycy nosili na scenie i w wywiadach rzeczy ze sklepu, zdjęcia tego szły przez gazety, a następnego dnia młodzi ludzie z całej Anglii stali na King's Road. Grafiki Jamiego Reida, na przykład Queen z agrafką przez usta do God Save the Queen w 1977 roku, też trafiły na koszulki. Muzyka, moda i skandal były jednym projektem. Również Jordan, sprzedawczyni z SEX z wysoko utapirowaną fryzurą, stała się tak twarzą sklepu.
@fugastudios Battle scars as a fashion statement 🔥 When your fit survived the apocalypse and kept it pushing #fugastudios #fashiontiktok #fypシ #alternativefashion #darkfashion #opiumcore ♬ Originalton - Fuga Studios
Blizny w materiale, rozdarcia, look, który wygląda, jakby już coś przeszedł: to linia, która prowadzi od Pistols do dziś. Westwood traktowała ubrania tak, jak zespół traktował swoje instrumenty. Nie delikatnie, ale z zamysłem trochę zepsute.
Spodnie
Bondage Trousers: najważniejsze punkowe spodnie Westwood
Spodnie bondage to rzecz, którą Westwood i McLaren zaprojektowali w 1976 roku dla Seditionaries, i do dziś są znakiem rozpoznawczym brytyjskiego punku. Są wąsko skrojone, najczęściej z czarnej satyny bawełnianej albo Tartanu. Między kolanami siedzi odpinany pas, który skraca krok. Zamki biegną przez tył i wzdłuż nóg, D-ringi i klamry trzymają dodatkowe taśmy, z tyłu wisi płat materiału jak krótka przepaska.
Pomysł przyszedł ze świata fetyszu SEX oraz ze spodni wojskowych i lotniczych. Noszenie na ulicy spodni, które ograniczają ruch, było prowokacją. Jednocześnie były absurdalnie praktyczne na scenę i do pogo, bo pas dawał się odpiąć. Sid Vicious i Johnny Rotten je nosili, a wkrótce tanie wersje sprzedawano na targach. Oryginały Westwood z lat siedemdziesiątych wiszą dziś w muzeach.
Prawdziwe spodnie bondage z pasem na kolanach to na co dzień mocne stwierdzenie. Jeśli chcesz nosić ten kod ciszej, weź elementy pojedynczo: czarna ekoskóra albo satyna, ćwieki albo klamry na kieszeniach, nogawka, która ciężko spada. Do tego pas z oczkami albo łańcuch przy szlufce, i spodnie opowiadają tę samą historię.
Spiderweb Leather Pants są z marszczonej czarnej ekoskóry, tłoczona pajęczyna biegnie ton w ton po przednich nogawkach, w narożnikach kieszeni siedzą ćwieki sześciokątne, w M do XL. Studded Leather Trumpet Flare Pants są u góry wąskie, z ćwiekami i hardware z łańcuchów, a od kolana można doczepić rozszerzane nogawki, w S do XL. Te drugie zaskakująco zbliżają się do zasady odpinanych elementów bondage.
Materiały
Tartan, moher i agrafka: punkowe materiały Westwood
Tartan to materiał, który Westwood naznaczyła najmocniej. Dla Seditionaries wzięła kratę szkockich klanów i armii brytyjskiej i przerobiła ją na spodnie bondage, spódnice i kurtki, często pocięte i spięte na nowo agrafkami. Myśl za tym była podwójna. Tartan oznaczał porządek, tradycję i brytyjski establishment. Podarty i spięty agrafkami stawał się atakiem dokładnie na te wartości.
Moher był przeciwieństwem. Swetry z Seditionaries były grubo i luźno splecione, z oczkami i dziurami, przez które widać było skórę. Wyglądały jak coś, co ktoś sam zrobił na drutach, a potem rzucił. Agrafka wreszcie była najtańszą biżuterią świata. Westwood używała jej jako zapięcia, jako dekoracji i jako znaku: tutaj nic się nie naprawia, tutaj tylko się trzyma razem. Co dokładnie znaczą agrafka, kłódka i inne znaki scenki, stoi w naszym artykule o symbolach punkowych.
Dla własnej szafy znaczy to: jeden materiał wystarcza jako cytat z Westwood. Spódnica z Tartanu albo spodnie w kratę, dziurawy sweter albo rząd agrafek na kurtce. Kto nosi wszystkie trzy jednocześnie, wygląda jak na imprezie tematycznej. Kto łączy jeden z nich z czystymi czarnymi rzeczami, nosi ten kod z postawą.
Po punku
Po punku: od Pirates do Anglomanii
Westwood nie ciągnęła punku dalej, kiedy stał się towarem masowym. W marcu 1981 roku pokazała w Londynie swoją pierwszą kolekcję na wybiegu, Pirates. Zamiast pasów i gumy były szerokie koszule, kapelusze piratów, szarfy i materiały we wzory zygzakowe, inspirowane historycznymi krojami z XVII i XVIII wieku. Wielu fanów poczuło się zdradzonych. Dla Westwood to była logiczna kontynuacja: znowu wzięła subkulturę, tym razem historyczną, i zrobiła z niej ubrania na ulicę.
Lata osiemdziesiąte i początek dziewięćdziesiątych były jej najbardziej produktywnym czasem. Po rozstaniu z McLarenem przyszły mini-crini, krótka spódnica na obręczach, kolekcje z Harris Tweed, korsety z nadrukami obrazów i w końcu Anglomania z własnymi Tartanami. Na tym pokazie w 1993 roku modelka spadła z ekstremalnie wysokich platform, a zdjęcie poszło w świat. Pięć faz pokazuje, jak konsekwentnie jej metoda ciągnie się przez dekady.
Dla looku punkowego najważniejsze są przede wszystkim SEX i Seditionaries. Późniejsze fazy wyjaśniają jednak, dlaczego Westwood była czymś więcej niż projektantką punkową. Nigdy nie broniła jednego stylu, zawsze szukała nowych wzorców, które mogła rozłożyć. Jak wypada na tle innych projektantów punkowych, od McLarena do Japończyków, pokazuje nasz przegląd.
Logo
Co znaczy logo Vivienne Westwood? Orb wyjaśniony
Logo Vivienne Westwood nazywa się Orb. Pokazuje jabłko panowania, czyli kulę z krzyżem, którą brytyjscy monarchowie trzymają w ręku przy koronacji, otoczoną pierścieniem jak u planety Saturn. Westwood wprowadziła ten znak pod koniec lat osiemdziesiątych, w czasie gdy pracowała z Harris Tweed i królewskimi motywami. Jabłko panowania oznacza tradycję i brytyjską historię, pierścień Saturna przyszłość. Razem znaczy to: wziąć tradycję i nieść ją w przyszłość.
Dla fanów punku logo jest sprzecznością i właśnie to czyni je ciekawym. Kobieta, która w latach siedemdziesiątych drukowała Queen z agrafką na koszulkach, dziesięć lat później używa królewskiego symbolu jako znaku marki. Westwood nie widziała w tym żadnego zerwania. Dla niej brytyjska tradycja zawsze była materiałem, który bierze się na poważnie właśnie dlatego, że się go atakuje. Od początku lat 2020 Orb jest znany przede wszystkim Gen Z, dzięki naszyjnikom z perłami z zawieszką Orb, które stały się viralem na TikToku.
Prawdziwe naszyjniki Orb szybko kosztują trzycyfrową kwotę i często są podrabiane. Kto chce tylko efektu, nie potrzebuje logo. Decydujące jest to, by błyszcząca, niemal elegancka biżuteria spotkała coś surowego, spraną koszulkę, skórzaną kurtkę albo sweter z dziurami.
Jej słowa
Cytaty Vivienne Westwood: Buy less, choose well, make it last
Westwood była jedną z najbardziej politycznych projektantek swojego czasu, a jej najbardziej znany cytat to instrukcja zakupów. Buy less, choose well, make it last, czyli: kupuj mniej, wybieraj dobrze, pozwól temu długo trwać. Mówiła to zdanie w wielu wariantach, w wywiadach, na koszulkach i na własnych wybiegach. W ostatnich dwudziestu latach życia angażowała się w ochronę klimatu, uruchomiła kampanię Climate Revolution i ostrzegała przed nadmiernym konsumpcjonizmem, również we własnej branży.
Dla wielu brzmi to jak sprzeczność z domem mody. Dla Westwood była to kontynuacja punku. W latach siedemdziesiątych bunt znaczył niszczyć ubrania. Później znaczył zachowywać ubrania, łatać je i nosić tak długo, aż mają ślady. Oba kierują się przeciw tej samej rzeczy: ubraniu jako towarowi jednorazowemu.
Bierzemy to zdanie jako regułę dla looku. Punkowy outfit Westwood nie potrzebuje dziesięciu nowych rzeczy. Potrzebuje kilku dobrych, które z każdym noszeniem są lepsze: skórzanej kurtki, która łapie zagięcia, koszulki, która blaknie, łańcucha, który dostaje patynę. Limited drops, no restocks znaczy u nas to samo w skrócie.
Look
Jak ubiera się punk w kodzie Westwood?
Punk w londyńskim stylu lat siedemdziesiątych nosi krótką skórzaną kurtkę, podartą albo zadrukowaną koszulkę, wąskie czarne albo kraciaste spodnie, ciężkie buty i metal: agrafki, łańcuchy, ćwieki. To jest podstawowa formuła. Westwood ją zaostrzyła, dodając każdej z tych rzeczy ciało obce. Spodnie dostały pasy ze świata fetyszu, koszulka zakazaną grafikę, sweter dziury, kurtka podszewkę z Tartanu.
Dziś kod Westwood da się przełożyć na prostą regułę. Weź czystą bazę punkową i daj jednej jedynej rzeczy złamanie à la Westwood. Skórzana kurtka z nietypowym hardware. Czarne spodnie z klamrami. Polo, które właściwie jest mieszczańskie, ale nosi motyw, który do niego nie pasuje. Reszta zostaje spokojna.
Kurtka jest najważniejszym klockiem, bo trzyma outfit razem na zewnątrz. Na King's Road kurtki były krótkie, wąskie i obsadzone hardware. Kończyły się w talii, żeby spodnie z pasami pozostały widoczne. Długie płaszcze należą raczej do gothu i post-punku. Krótka kurtka z haczykami, klamrami albo czerwoną wstawką to najbardziej bezpośrednie przełożenie Seditionaries na dziś.
Red Cross Jacket jest krótka i szeroka, z matowej czerni z czerwoną wstawką i czarnym poprzecznym pasem, do tego stójka, antyczne srebrne guziki i ćwieki, w M do XL. Buckle Leather Jacket jest wąska, błyszcząca i z ekoskóry PU, nad zamkiem siedzi rząd srebrnych haczyków, które zamykają się pojedynczo, w S do XL. Czerwień i czerń razem były już w Seditionaries kolorami pierwszego wyboru.
@fugastudios when you're the villain but make it fashion 🔥 Opium Crimson Tactical Set for those who rule the wasteland in style#fugastudios #crimsontactical #villainera #tacticalfashion #warcore #fyp ♬ Originalton - Fuga Studios
Czerwień, czerń, pasy i postawa, która nie pyta o pozwolenie: tak wygląda kod Westwood, kiedy przebiega przez cały set. Na co dzień wystarczy połowa. Czerwona kurtka do czarnych spodni albo czarny set z jednym czerwonym detalem noszą tę samą energię, nie wyglądając jak scena.
Co idzie źle
Częste błędy w punkowym looku Vivienne Westwood
Look Westwood rzadko rozbija się o pojedyncze rzeczy. Rozbija się o zbyt wiele naraz, o błędne symbole albo o to, że logo myli się z postawą. Te pięć błędów widzimy najczęściej, na imprezach, na koncertach i w feedach social mediów.
Rozwiązaniem wszystkich pięciu błędów jest to samo pytanie przed wyjściem: która rzecz w moim outficie łamie regułę i czy jest tylko jedna? Jeśli tak, kierunek jest dobry. Jeśli trzy rzeczy stają się głośne jednocześnie, cofnij jedną i pozwól mówić najmocniejszej.
Formuła
Punkowy outfit Vivienne Westwood dziś: formuła w czterech krokach
Na koniec kolejność dla outfitu w duchu Westwood. Krok pierwszy to baza: czarne spodnie z ciężarem i koszulka ze śladami albo motywem. Krok drugi to złamanie: rzecz, która narusza regułę, na przykład pasy, Tartan, mieszczański krój z błędną grafiką albo dziury w splocie. Krok trzeci to powłoka: krótka kurtka, która kończy się w talii i pokazuje hardware.
Krok czwarty to metal. Westwood pokazała z Orbem, że biżuteria pozostaje stwierdzeniem również po punku. Wystarczy łańcuch z zawieszką blisko obojczyka albo bransoletka w kilku warstwach. Jeśli outfit jest głośny, trzymaj metal mały. Jeśli jest spokojny, pozwól metalowi wykonać pracę. Czarna koszulka, ciemne spodnie i łańcuch z krzyżem to już kompletny punkowy look Westwood.
Pytania
FAQ o Vivienne Westwood punk fashion
Na zakończenie pytania, które przy Vivienne Westwood i jej czasach punkowych pojawiają się najczęściej, od jej życia do różnicy między jej sklepami.
Ile lat miała Vivienne Westwood, kiedy umarła?
Jak duża była różnica wieku między Vivienne Westwood i Andreasem Kronthalerem?
Jaka jest różnica między SEX i Seditionaries?
Dlaczego naszyjnik z perłami Vivienne Westwood jest tak popularny u Gen Z?
Czy można nosić punkowy look Westwood bez rzeczy Westwood?
Pół wieku po otwarciu SEX punkowe ubrania Westwood wiszą w muzeach, a jej metoda wisi w każdej szafie, która zawiera trochę sprzeczności. To więcej, niż większość projektantów może powiedzieć o sobie.
Co o tym myślisz?
Napisz do nas na @fuga_studios
O autorze
Philipp Fuge — Founder · Berlin
Founder Fūga Studios. Sam pisze journal. Berlin · Shanghai · Tokyo · Poznań — cztery miasta, jedna logika.


























