Punk Fashion 2000s: το στιλ ανάμεσα σε mall και moshpit

2004, ένα εμπορικό κέντρο στα περίχωρα της πόλης. Στο Media Markt παίζει ένα βίντεο των The Offspring, δύο ορόφους πιο κάτω κρέμονται ζώνες με καρφιά δίπλα σε θήκες κινητών. Ένα αγόρι με στραβή χωρίστρα στο πλάι πληρώνει το πρώτο του μπλουζάκι συγκροτήματος με το χαρτζιλίκι του, η μητέρα του περιμένει έξω από το κατάστημα. Τίποτα σε αυτό δεν ήταν underground. Και όμως, αυτή ακριβώς η στιγμή τράβηξε μια ολόκληρη γενιά, τη σημάδεψε και δεν την άφησε μέχρι σήμερα.

Punk Fashion 2000s είναι το punk στιλ των χρόνων 1999 έως 2009: Tripp Pants, ζώνες με καρφιά, μπλουζάκια συγκροτημάτων, Chucks και eyeliner, φορεμένα από μια γενιά που γνώρισε το punk όχι στο υπόγειο, αλλά μέσω MTV, εμπορικών κέντρων και MySpace. Το στιλ ανακατεύει κλασικούς punk κώδικες με Pop-Punk, Emo και κουλτούρα του skate. Από πού προέρχεται και πώς δουλεύουν τα βασικά, το βρίσκεις στον Punk Fashion Guide μας· εδώ μιλάμε για τη δεκαετία στην οποία το punk έγινε εμπορικό και ακριβώς έτσι απέκτησε νέα δόντια.

Για να καταλάβεις γιατί αυτό το στιλ δουλεύει μέχρι σήμερα, αξίζει μια ματιά σε αυτό που το ξεχωρίζει από το punk των προηγούμενων δεκαετιών. Η σύντομη απάντηση: σχεδόν όλα, εκτός από τη στάση.

Το punk των 2000s ήταν το τρίτο κύμα. Το πρώτο είχε εφεύρει στα 70s τις παραμάνες και τα σκισμένα μπλουζάκια, το δεύτερο έφερε στα 80s και 90s Hardcore, Skate-Punk και Riot Grrrl. Το τρίτο κύμα πήρε όλα αυτά και τα πέρασε μέσα από τον ενισχυτή της ποπ κουλτούρας: οι Green Day και οι The Offspring άνοιξαν την πόρτα, οι Blink-182, οι Sum 41 και οι Good Charlotte πέρασαν τρέχοντας από μέσα, και από το 2002 στεκόταν η Avril Lavigne με γραβάτα πάνω από το τοπ σε διαρκή επανάληψη.

Το αποτέλεσμα ήταν ένα στιλ που ήταν ταυτόχρονα επαναστατικό και αγοράσιμο. Baggy Jeans αντί για στενές γραμμές, παπούτσια skate αντί για Docs, trucker καπέλο αντί για ιροκέζικο. Μαζί το hardware της παλιάς σχολής: καρφιά, καδένες, patches. Όποιος ήταν δεκατεσσάρων το 2005 μπορούσε να αγοράσει punk στο εμπορικό κέντρο και παρ' όλα αυτά να έχει πρόβλημα γι' αυτό στο σπίτι. Αυτή ακριβώς η ένταση χαρακτηρίζει τη δεκαετία.

Τρεις χρονολογίες, τρεις ωθήσεις. Κάθε μία έσπρωξε το στιλ ένα κομμάτι πιο μακριά από τη σκηνή προς την καθημερινότητα, μέχρι που punk στοιχεία κρέμονταν σε κάθε αίθουσα ανάμεσα σε Hamburg και München.

Οι πουριστές ονομάζουν ευχαρίστως τα 2000s ξεπούλημα. Η πιο ειλικρινής περιγραφή: ήταν η φάση στην οποία το punk έγινε για πρώτη φορά προσβάσιμο σε ανθρώπους που δεν είχαν δισκάδικο κοντά τους. Το ίντερνετ ήταν στα σπάργανα, αλλά το MTV, τα μουσικά περιοδικά και οι αλυσίδες των εμπορικών κέντρων παρέδιδαν το στιλ στο σπίτι. Στις ΗΠΑ το Hot Topic έγινε το σημείο αναφοράς, στη Γερμανία αυτόν τον ρόλο ανέλαβαν οι κατάλογοι EMP, τα τοπικά μαγαζιά της σκηνής και αργότερα τα πρώτα online shops.

Το αποτέλεσμα ήταν μια ρήξη στιλ με προαναγγελία. Τα punk ρούχα δεν χρειαζόταν πια να τα κόβεις, να τα καρφώνεις και να τα στερεώνεις μόνος σου. Έρχονταν έτοιμα distressed από το εργοστάσιο. Μπορείς να το βρεις κυνικό. Ή αναγνωρίζεις τι πραγματικά συνέβη: μια νεανική κουλτούρα που είκοσι χρόνια απαιτούσε κώδικες πρόσβασης έγινε προσβάσιμη σε όλους. Δεν ήξερε καθένας που φορούσε ζώνη με καρφιά το 2004 τη δισκογραφία των Black Flag. Ούτε χρειαζόταν.

Όποιος περιγράφει το punk των 2000s ως ένα μόνο στιλ δεν ήταν εκεί. Η δεκαετία έβγαλε τουλάχιστον πέντε κατευθύνσεις που ξεχώριζαν καθαρά η μία από την άλλη στο προαύλιο, ακόμα κι αν μοιράζονταν τη μισή ντουλάπα.

Τα σύνορα ήταν ρευστά, οι συζητήσεις γι' αυτά όχι. Ποια κατεύθυνση ήταν η αληθινή, το διαπραγματεύονταν σε φόρουμ και στα προαύλια πιο σκληρά από κάθε ζήτημα στιλ. Από τη σημερινή οπτική η απάντηση είναι απλή: όλες και καμία.

Ιδιαίτερα η γραμμή Emo αυτονομήθηκε από τα μέσα της δεκαετίας τόσο πολύ που αξίζει δικό της guide. Για όλες τις άλλες κατευθύνσεις ισχύει: τα δομικά υλικά παρακάτω δουλεύουν παντού.

Μειωμένο στη λίστα αγορών, το στιλ ήταν εκπληκτικά σταθερό. Είτε Pop-Punk στην Καλιφόρνια είτε προαύλιο στο Gelsenkirchen, αυτά τα κομμάτια εμφανίζονταν παντού:

• Φαρδιά παντελόνια με hardware: Tripp Pants, Baggy Jeans ή cargo, ευχαρίστως με λουριά, καδένες και D-rings.
• Ζώνη με καρφιά: το ένα κομμάτι που είχαν πραγματικά όλοι, συχνά φορεμένο διπλό το ένα πάνω στο άλλο.
• Μπλουζάκι συγκροτήματος: όσο πιο ξεβαμμένο, τόσο πιο αξιόπιστο. Στην αμφιβολία ένα νούμερο μικρότερο ή μεγαλύτερο, ποτέ στο μέτρο.
• Chucks ή παπούτσια skate: γραμμένα, λιωμένα, προσωποποιημένα με μαρκαδόρο.
• Μοτίβο σκακιέρας: σε ζώνες, κορδέλες, παπούτσια. Το ανεπίσημο σήμα σημαίας της εποχής.
• Βραχιόλια σε σειρά: καρφιά, ύφασμα, περικάρπιο, όλα ταυτόχρονα στον ίδιο καρπό.

Αξιοσημείωτο είναι αυτό που λείπει: ακριβά λογότυπα μαρκών. Το punk των 2000s επικοινωνούσε στάτους μέσω της φθοράς, όχι μέσω της τιμής. Ένα κατεστραμμένο κομμάτι άξιζε περισσότερο από ένα νέο, και όποιος φαινόταν πολύ καθαρός θεωρούνταν poser. Μια λογική που σήμερα, σε μια εποχή γεμάτη hoodies με λογότυπα, φαίνεται σχεδόν ξανά ριζοσπαστική.

Καμία απόφαση δεν σήμαινε την υπαγωγή τόσο καθαρά όσο το παντελόνι. Τα Tripp Pants με τα λουριά και τα φερμουάρ τους στέκονταν για την πλευρά Mall-Punk και Mall Goth, τα Baggy Jeans για Pop-Punk και skate, τα στενά μαύρα τζιν από το 2004 για Emo. Η σιλουέτα ήταν το statement, πολύ πριν χρησιμοποιήσει κανείς τη λέξη σιλουέτα.

Σήμερα αυτό ακριβώς το φάρδος είναι πίσω. Κοψίματα Wide-Leg, λεπτομέρειες cargo και studs τρέχουν ξανά, αυτή τη φορά καλύτερα κατεργασμένα και χωρίς τον παράγοντα θρόισμα νάιλον των πρωτοτύπων. Δύο κομμάτια από τη συλλογή μας που συνεχίζουν άμεσα τη λογική του παντελονιού των 2000s:

Η ζώνη με καρφιά παραμένει υποχρεωτική, άλλαξε όμως λειτουργία: τότε δεν κρατούσε τίποτα, σήμερα δομεί το outfit. Πάνω σε ένα φαρδύ παντελόνι βάζει τη γραμμή ανάμεσα στο πάνω και στο κάτω μέρος του σώματος ακριβώς εκεί που την ήθελε το στιλ των 2000s: χαμηλά.

Η ειλικρινής απάντηση: κατά το δυνατόν καμία εμφανή. Το punk πάντα δυσπιστούσε στις μάρκες, αλλά τα 2000s είχαν τις ανεκτές εξαιρέσεις τους. Converse και Vans στα πόδια, Dickies στα σκέλια, μαζί labels της σκηνής όπως Tripp NYC, Lip Service ή Criminal Damage, που στη Γερμανία τα έπαιρνες μέσω καταλόγων και μαγαζιών της σκηνής. Το merch των συγκροτημάτων στεκόταν πάνω από όλα: ένα μπλουζάκι από την τελευταία περιοδεία χτυπούσε κάθε label.

Η ιεραρχία ήταν καθαρά ρυθμισμένη. Οι μάρκες λειτουργίας γίνονταν δεκτές, γιατί τις χρειάζονταν οι skaters. Τα labels της σκηνής γίνονταν δεκτά, γιατί έρχονταν από μέσα. Όλα τα άλλα, κυρίως αθλητικές και σχεδιαστικές μάρκες, ήταν ύποπτα. Όποιος εμφανιζόταν με εμφανές big logo δεν είχε καταλάβει τους κώδικες.

Το ότι τα περισσότερα από αυτά τα μαγαζιά και τα labels σήμερα δεν υπάρχουν πια ή υπάρχουν μόνο ως σκιά, ανήκει στην ιστορία. Το κενό το ανέλαβαν μικρότερα labels που εξελίσσουν τη γλώσσα του hardware της εποχής, αντί να την αντιγράφουν.

Η μόδα και η μουσική δεν ήταν διαχωρίσιμες σε αυτή τη δεκαετία. Οι Blink-182 σημάδεψαν τη στολή με τα φαρδιά σορτς και τα παπούτσια skate, οι Green Day από το American Idiot το κόκκινο-μαύρο στιλ με τη γραβάτα, οι Sum 41 και οι The Offspring την καλιφορνέζικη παραλλαγή με καπέλο και καδένα. Οι Good Charlotte έφεραν το eyeliner και τα μαύρα βαμμένα νύχια στο mainstream, οι My Chemical Romance έκαναν από το 2004 την αισθητική της στολής αποδεκτή, και η Avril Lavigne έφτιαξε με γραβάτα και τοπ το πιο αντιγραμμένο γυναικείο στιλ της δεκαετίας.

Ενδιαφέρων είναι ο μηχανισμός πίσω από αυτό. Αυτά τα συγκροτήματα δεν φορούσαν απλώς ρούχα, παρέδιδαν σκηνικά για αντιγραφή. Κάθε μουσικό βίντεο ήταν ένα Lookbook, κάθε εποχή άλμπουμ ένα νέο Drop. Το ότι οι fans αντέγραφαν ολόκληρα outfits από screenshots βίντεο ήταν η πρόδρομη μορφή όλων όσων γίνονται σήμερα στο TikTok.

Ακριβώς γι' αυτό επιβίωσε το στιλ: δεν ήταν ποτέ δεμένο με ένα μόνο συγκρότημα. Όταν τα μεγάλα ονόματα χαμήλωσαν στα 2010s, τα κομμάτια έμειναν στην ντουλάπα και περίμεναν το επόμενο κύμα. Ήρθε, στην ώρα του για το Y2K revival.

Το αντρικό στιλ της εποχής στεκόταν σε δύο κολόνες: φάρδος από κάτω, statement από πάνω. Baggy Jeans ή Tripp Pants, από πάνω ένα μπλουζάκι συγκροτήματος ή ένα ανοιχτό πουκάμισο πάνω από τοπ, μαζί καδένα στο παντελόνι και μια ζώνη με περισσότερο μέταλλο από δέρμα. Τα μαλλιά είτε κοντοκουρεμένα, είτε στημένα σε Liberty Spikes, είτε από τα μέσα της δεκαετίας ριγμένα στο πρόσωπο ως μαύρη χωρίστρα στο πλάι.

Όποιος φοράει το στιλ σήμερα αντικαθιστά τις χαλαρές αναλογίες των πρωτοτύπων με ελεγχόμενο φάρδος: το παντελόνι πέφτει αντί να κρέμεται, το πάνω μέρος έχει δομή αντί για πατίνα εφηβικού δωματίου. Δύο tops που βγάζουν καθαρά το άνοιγμα ανάμεσα στο τότε και στο τώρα:

Ο βασικός κανόνας για άντρες: ένα κομμάτι hardware, ένα ξεβαμμένο κομμάτι, τα υπόλοιπα ήσυχα. Περισσότερα δεν χρειάζεται η αναφορά, όλα πάνω από αυτό γέρνουν προς πάρτι μεταμφιέσεων. Περισσότερη επιλογή υπάρχει στη punk συλλογή μας για άντρες.

Κανένα στιλ της δεκαετίας δεν αντιγράφηκε πιο συχνά από αυτό της Avril Lavigne γύρω στο 2002: γραβάτα πάνω από τοπ, Baggy Pants, περικάρπια, μολύβι ματιών. Δούλεψε επειδή έσπαγε κανόνες που τότε ήταν ακόμα ορατοί. Τα κορίτσια φορούσαν αγορίστικα ρούχα, οι γραβάτες ανήκαν στους ανθρώπους των γραφείων, και τα δύο μαζί έδιναν μια στάση που δεν μπορούσες να αγοράσεις, παρόλο που όλα τα μεμονωμένα κομμάτια ήταν φτηνά. Δίπλα υπήρχε η πιο σκληρή γραμμή: κληρονομιά Riot Grrrl, σκισμένα δικτυωτά καλσόν, φούστες Tartan με παραμάνες, βαριές μπότες.

Σήμερα αυτή η γραμμή λιώνει μαζί με επιρροές Harajuku και Y2K: chokers με καρφιά, μίνι φούστες πάνω από φαρδιά παντελόνια, πλατφόρμα αντί για επίπεδη σόλα. Η αναφορά παραμένει αναγνώσιμη, αλλά το στιλ έγινε πιο ενήλικο και σαφώς καλύτερα κατεργασμένο από τα πρότυπά του από τον κατάλογο.

Ο βασικός κανόνας για το revival: παράθεσε, μη μεταμφιέζεσαι. Ένα ολόκληρο outfit του 2004 από το κεφάλι ως τα πόδια διαβάζεται σήμερα ως πάρτι μεταμφιέσεων. Μια μεμονωμένη παράθεση, καθαρά τοποθετημένη σε ένα μοντέρνο πλαίσιο, διαβάζεται ως στιλ. Το μοντέρνο πλαίσιο λέγεται: καλύτερα υφάσματα, ελεγχόμενη σιλουέτα, το μέγιστο δύο δυνατά κομμάτια ανά outfit.

Συγκεκριμένα αυτό σημαίνει: πάρε την ενέργεια των Tripp Pants μέσω ενός μοντέρνου παντελονιού Wide-Leg με studs, αντικατέστησε το μπλουζάκι συγκροτήματος με ένα ξεβαμμένο graphic tee, μείωσε τη διπλή ζώνη με καρφιά σε μία. Τα Chucks επιτρέπεται να μείνουν, τα εκατό βραχιόλια όχι.

Όποιος θέλει πιο βαθιά προς την κατεύθυνση Grunge και Y2K, βρίσκει τη μετάβαση ρευστή: οι δεκαετίες μοιράζονται τα ξεβάμματα, το φάρδος και την προτίμηση σε πράγματα που φαίνονται σκόπιμα χαλασμένα.

Μένει το ζήτημα του μπουφάν, του κομματιού που στην αρχική δεκαετία ήταν εκπληκτικά υποτιμημένο και σήμερα κάνει τη μεγαλύτερη διαφορά.

Στα 2000s το μπουφάν ήταν συχνά μόνο προστασία από τον καιρό: ένα hoodie με φερμουάρ, ένα φθαρμένο τζιν μπουφάν με patches, τον χειμώνα το στρατιωτικό μπουφάν από το παζάρι. Layering γινόταν παρόλα αυτά συνεχώς, μόνο ακούσια: πουκάμισο πάνω από μπλουζάκι πάνω από μακρυμάνικο, γιατί το σπίτι ήταν κρύο και η αίθουσα πρόβας πιο κρύα.

Σήμερα η σχέση αντιστρέφεται. Το μπουφάν κρατάει το στιλ. Ένα κερωμένο Hooded Jacket ή ένα bomber με λεπτομέρειες hardware δίνει τη σκληρότητα που τότε έπρεπε να δώσει η ζώνη με καρφιά, και δουλεύει πάνω από τζιν όπως και πάνω από φαρδιά παντελόνια. Δύο επιλογές από την τρέχουσα συλλογή:

Στο layering ισχύει η λογική των 2000s, μόνο πιο ελεγχόμενα: κλιμάκωσε τα μήκη αντί να τα στοιβάζεις. Μακρυμάνικο κάτω από μπλουζάκι δουλεύει, όταν τα μανίκια ξεπροβάλλουν σκόπιμα, και ένα ανοιχτό πουκάμισο φανέλας αντικαθιστά μέχρι σήμερα κάθε ενδιάμεσο μπουφάν.

Το revival παράγει αξιόπιστα τα ίδια αστοχήματα. Τα πέντε συχνότερα, και πώς τα αποφεύγεις:

Ο κοινός παρονομαστής και των πέντε λαθών: πολύ θέληση. Το στιλ των 2000s δούλευε επειδή ήταν ανέμελο. Όσο λιγότερο φαίνεται σχεδιασμένο το outfit, τόσο πιο κοντά είναι στο πρωτότυπο.

Τα αξεσουάρ ήταν το πραγματικό λεξιλόγιο της εποχής. Τα ρούχα μπορούσαν να είναι από εκπτωτικό μαγαζί, όσο η ζώνη, οι καδένες και τα βραχιόλια ήταν σωστά. Αυτή η ιεραρχία ισχύει στο revival ακόμα περισσότερο: ένα ακριβές κομμάτι hardware ανεβάζει κάθε βασικό outfit, ενώ δέκα φτηνά κομμάτια υποβαθμίζουν κάθε καλό outfit.

Η μοντέρνα μετάφραση βασίζεται σε λιγότερα, αλλά βαρύτερα: μια δερμάτινη ζώνη με λεπτομέρεια cross αντί για τρεις ζώνες με καρφιά, μια καδένα handcuff στον λαιμό αντί για πέντε κορδέλες στον καρπό. Punk κώδικες σε ποιότητα κοσμήματος, που επιβιώνουν στην καθημερινότητα:

Στο τέλος οι ερωτήσεις που γίνονται συχνότερα γύρω από το punk στιλ των 2000s, συμπαγώς και χωρίς παρακάμψεις.

Μένει η κατάταξη: ήταν τελικά το punk των 2000s αληθινό punk ή μόνο η ηχώ του από το mall; Την ερώτηση την απάντησε η ίδια η δεκαετία, και πιο ξεκάθαρα απ' όσο θα ήθελαν οι πουριστές.

Γιατί από το υποτίθεται νερωμένο τρίτο κύμα μεγάλωσαν οι σκηνές του σήμερα: από το Punk Rave μέχρι το Streetwear με πολύ hardware, που σημαδεύει αυτή τη στιγμή κάθε μεγάλη πόλη. Χωρίς τη φάση του mall δεν θα υπήρχε το revival για το οποίο είναι γραμμένο αυτό το κείμενο.