Punk Fashion 1970s: Πώς το Λονδίνο και η Νέα Υόρκη έσκισαν τη μόδα

Λονδίνο, καλοκαίρι 1976. Στην King's Road περπατούν έφηβοι με shirts που δείχνουν σαν να τα δούλεψε κάποιος με μαχαίρι. Ακριβώς αυτό έγινε. Τα σκισίματα είναι σκόπιμα, οι παραμάνες δεν κρατούν τίποτα, και ο κόσμος των ενηλίκων είναι έντρομος. Τρία χρόνια αργότερα αυτό το look έχει χωρίσει την ιστορία της μόδας σε ένα πριν και ένα μετά. Ό,τι γεννήθηκε σε εκείνον τον δρόμο το κουβαλά μέχρι σήμερα κάθε ρήξη στο runway, κάθε σκισμένο jeans και κάθε statement-shirt.

Το Punk Fashion 1970s είναι το αρχικό look του Punk: σκισμένα shirts, δερμάτινα jackets, Tartan, παραμάνες και DIY-Customizing, γεννημένο από το 1974 στη Νέα Υόρκη και από το 1976 στο Λονδίνο γύρω από το boutique SEX της Vivienne Westwood. Το look ήταν άρνηση με τη μορφή ρούχων, και τα πέντε δομικά του στοιχεία λειτουργούν μέχρι σήμερα. Όλη τη στιλιστική οικογένεια την τοποθετεί ο Punk Fashion Guide μας, εδώ η συζήτηση είναι για την αρχική δεκαετία.

Τα πρώτα 70s ήταν στιλιστικά χορτάτα. Καμπάνες, πλατφόρμες, γκλίτερ, μετάξι της Disco: όλα ήταν μαλακά, ακριβά και χτισμένα στο Glamour. Το Punk ήταν η άμεση απάντηση σε αυτό. Όχι ως νέο trend δίπλα στα άλλα, αλλά ως επίθεση στην ιδέα ότι η μόδα πρέπει να αρέσει. Ένα σκισμένο shirt με παραμάνες δεν ήταν το 1976 απόφαση styling, ήταν πολεμική δήλωση σε όλους όσοι φορούσαν τα ρούχα ως σύμβολο στάτους.

Γι' αυτό το look λειτουργεί μέχρι σήμερα. Το Punk Fashion των 1970s είναι το πρώτο στιλ στην ιστορία της μόδας που έκανε την καταστροφή μέσο σχεδιασμού. Πριν, ένα σκίσιμο σήμαινε: χαλασμένο, φτωχό, ντροπιαστικό. Μετά σήμαινε: σκόπιμο, δυνατό, δική σου απόφαση. Κάθε distressed jeans που κρέμεται σήμερα στο κατάστημα πληρώνει φόρο σε αυτή τη δεκαετία.

Οι αριθμοί σημαδεύουν ένα σημείο καμπής, αλλά δεν το εξηγούν μόνοι τους. Για να καταλάβεις γιατί χτύπησε τόσο σκληρά ακριβώς αυτό το look, πρέπει πρώτα να ξεκαθαρίσει τι σημαίνει καν η λέξη.

Η λέξη είναι παλαιότερη από το κίνημα. Στην αμερικανική αργκό Punk σήμαινε για πολύ καιρό: αχρείος, μικροαπατεώνας, κάποιος χωρίς αξία. Όταν ο μουσικός Τύπος στα μέσα των 70s ονόμασε έτσι μπάντες όπως οι Ramones, εννοούσε υποτίμηση. Η σκηνή κράτησε απλώς την προσβολή και την έκανε όνομα. Αυτός είναι ο πυρήνας όλου του στιλ: πάρε αυτό με το οποίο θέλουν να σε χτυπήσουν και φόρεσέ το φανερά.

Μεταφρασμένο στα ρούχα, το Punk δεν σημαίνει λοιπόν χάος, αλλά επαναξιολόγηση. Το φτηνό φοριέται με καμάρι, το χαλασμένο γίνεται σκόπιμο, η σχολική στολή βάφεται με συνθήματα. Όποιος το 1977 φορούσε σακούλα σκουπιδιών σαν φόρεμα δεν έκανε πλάκα, έβαζε ένα σημείο: το αξιακό σας σύστημα δεν ισχύει εδώ. Αυτή η λογική ξεχωρίζει το Punk από κάθε στιλιστική κατεύθυνση πριν από αυτό, και είναι ο λόγος που το look δεν ήταν ποτέ μόνο επιφάνεια.

Αν το Punk Fashion των 1970s έχει διεύθυνση, τότε είναι η King's Road 430 στο Chelsea. Εκεί λειτουργούσαν η Vivienne Westwood και ο Malcolm McLaren από το 1974 το boutique SEX, που αργότερα μετονομάστηκε σε Seditionaries. Το μαγαζί πουλούσε ό,τι δεν υπήρχε πουθενά αλλού: παντελόνια Bondage με λουριά ανάμεσα στα πόδια, σκισμένα shirts με προκλητικά prints, το περιβόητο Anarchy-Shirt. Ο McLaren έκανε management στους Sex Pistols, η Westwood τους έντυνε. Μπάντα και boutique ήταν ένα και το αυτό project.

Η συμβολή της Westwood δύσκολα υπερεκτιμάται. Έκανε τον θυμό χειροτεχνία και έδωσε στο Punk μια γλώσσα μορφής που ήταν αντιγράψιμη: Tartan αντίθετα στο νήμα, λουριά χωρίς λειτουργία, συνθήματα στο ύφασμα. Ό,τι ξεκίνησε στον δρόμο ως αυτοσχεδιασμός, πήρε σε αυτήν κόψιμο και σύστημα. Οι σημαντικότεροι κώδικες από το μαγαζί:

• Παντελόνι Bondage: μαύρο παντελόνι με ενωμένα λουριά στα μπατζάκια, μάλλον το πιο γνωστό κομμάτι Westwood της εποχής.
• Anarchy-Shirt: βαμμένο πουκάμισο με patches και συνθήματα, κάθε κομμάτι μοναδικό.
• Επανανοηματοδότηση του Tartan: το μοτίβο της βρετανικής ανώτερης τάξης, κομμένο και ξανασυναρμολογημένο με τρουκς.
• Muslin-Shirts: λεπτά, φαρδιά shirts με prints, συχνά ραμμένα σκόπιμα στραβά.

Πόσο βαθιά φτάνουν αυτοί οι κώδικες μέχρι σήμερα το δείχνει η μεγάλη επισκόπηση όλων των εποχών του Punk και των συνδέσεών τους:

Η ιστορία διηγείται συχνά λονδρινοκεντρικά, αλλά χρονολογικά πρώτη ήταν η Νέα Υόρκη. Από το 1974 έπαιζαν οι Ramones, οι Television και η Patti Smith στο CBGB στην Bowery. Το look τους ήταν πιο αδιάφορο από ό,τι έχτισε αργότερα το Λονδίνο: δερμάτινο jacket, στενό σκισμένο jeans, λευκό shirt, Chucks. Ο Richard Hell θεωρείται ο εφευρέτης του σκισμένου shirt με παραμάνες. Κανένα concept, κανένας designer, απλώς καθόλου λεφτά και καθόλου διάθεση για Glamour. Η Bowery ήταν φτηνή, τα clubs μικρά, και ακριβώς αυτή η στενότητα διαμόρφωσε το look: ό,τι φορούσες έπρεπε να επιβιώσει μια βραδιά στη ζέστη.

Το Λονδίνο πήρε τα ίδια υλικά και έκανε θέατρο. Ενώ η Νέα Υόρκη φορούσε understatement, το Λονδίνο φορούσε κλιμάκωση: πιο στριγκά χρώματα, περισσότερο Hardware, πολιτικά συνθήματα, τα μελετημένα κοψίματα της Westwood. Ο κανόνας για να τον θυμάσαι: η Νέα Υόρκη εφηύρε τα κομμάτια, το Λονδίνο εφηύρε τη σκηνοθεσία. Και οι δύο γραμμές υπάρχουν μέχρι σήμερα δίπλα-δίπλα, από το μειωμένο καθημερινό Punk μέχρι το εντελώς ανεβασμένο statement-look.

Το αρχικό look μπορεί να σπάσει σε πέντε δομικά στοιχεία, και κάθε ένα από αυτά είχε λόγο. Το δερμάτινο jacket ήρθε από το περιβάλλον των Rockers και ήταν ασπίδα και καμβάς μαζί, καρφωμένο με τρουκς και ζωγραφισμένο με ονόματα μπαντών. Το παντελόνι ήταν στενό και κατεστραμμένο, ως αντίπρόγραμμα στην καμπάνα της εποχής της Disco. Το shirt ήταν χειροποίητο: κομμένο, γραμμένο, συναρμολογημένο ξανά με παραμάνες.

Σε αυτά προστέθηκαν βαριά boots ή Creepers στα πόδια και Hardware σε όλο το σώμα: παραμάνες, λουριά σκύλου, καδένες, ξυραφάκια ως μενταγιόν. Σημαντικό είναι το πώς παίζουν μαζί. Ένα μεμονωμένο κομμάτι από αυτά το φορούσε το 1977 και κάποιος Mod ή Rocker, μόνο ο συνδυασμός έκανε το Punk αναγνώσιμο.

Οι μπάντες ήταν οι βιτρίνες του look. Οι Ramones φορούσαν όλοι το ίδιο: δερμάτινο jacket, σκισμένο jeans, λευκό shirt, κούρεμα-μανιτάρι. Ήταν σκόπιμο, μια στολή σαν logo. Οι Sex Pistols ήταν το αντίθετο μοντέλο, καθένας μια περιπατητική βιτρίνα Westwood, ο Johnny Rotten με Anarchy-Shirt, ο Sid Vicious με καδένα-λουκέτο στον λαιμό. Οι Clash βρίσκονταν ανάμεσα: στρατιωτικά παντελόνια, ζωγραφισμένα πουκάμισα, boots, πιο street από boutique.

Όποιος θέλει να ξαναχτίσει το look μιας μπάντας δεν χρειάζεται κυνήγι Vintage, αλλά την κατανόηση της silhouette: στενά πάνω, στενά κάτω, βαριά στα πόδια. Πώς δείχνει μια τέτοια silhouette σε κίνηση το δείχνει το clip.

Η γρηγορότερη είσοδος σε αυτή τη silhouette μπάντας είναι ολοκληρωμένα looks που εναρμονίζουν ήδη πάνω μέρος και παντελόνι. Δύο κατευθύνσεις που κουβαλούν το πνεύμα των 70s χωρίς εφέ νοσταλγίας:

Κανένα ζήτημα δεν ήταν το 1976 τόσο ξεκαθαρισμένο όσο το ζήτημα του jacket. Το δερμάτινο jacket, συνήθως σε φόρμα Biker με λοξό φερμουάρ, ήταν το ακριβότερο και σημαντικότερο κομμάτι στην punk γκαρνταρόμπα. Δεν το πρόσεχαν, το δούλευαν: τρουκς μέσα, ονόματα μπαντών πάνω, patches από πάνω. Ένα φρέσκο δερμάτινο jacket θεωρούνταν ύποπτο, ένα γρατζουνισμένο βιογραφικό. Κάποια jackets άλλαζαν κατόχους για χρόνια και κουβαλούσαν στο τέλος τρεις στρώσεις ιστορίας τη μία πάνω στην άλλη, ονόματα μπαντών κάτω από ονόματα μπαντών.

Για σήμερα αυτό σημαίνει: το jacket κουβαλά το look, άρα επιτρέπεται να έχει χαρακτήρα. Δομημένο δέρμα, ορατό Hardware, γωνιώδη κοψίματα λειτουργούν καλύτερα από καθαρά minimal jackets. Ο κανόνας: αν το jacket δείχνει σαν να έχει επιβιώσει δύο κατόχους, ταιριάζει. Φόρμες Bomber με print ή tactical sets μεταφράζουν την ίδια στάση στο παρόν, χωρίς αντιγραφή 1:1.

Το Punk ήταν το πρώτο νεανικό στιλ στο οποίο οι γυναίκες δεν φορούσαν τον πιο μαλακό αντίλαλο των ανδρών, αλλά τη σκληρότερη εκδοχή. Η Siouxsie Sioux συνδύαζε στοιχεία fetish με γεωμετρικό make-up και έφτιαξε από αυτά μια σκηνική ταυτότητα που αργότερα προετοίμασε όλο το Goth-look. Η Jordan, η θρυλική πωλήτρια στο SEX, φορούσε στη δουλειά κούρεμα beehive και μάτια Mondrian και έγινε έτσι η ίδια αξιοθέατο της King's Road.

Το γυναικείο 70s-Punk-look έσπαγε συνειδητά κάθε προσδοκία: δικτυωτές κάλτσες με βαριά boots, αντρικά πουκάμισα με συνθήματα, φούστες από σακούλες σκουπιδιών, μαζί επιθετικό make-up ματιών. Τίποτα από αυτά δεν ήθελε να αρέσει, και ακριβώς αυτό το έκανε στιλιστικά καθοριστικό. Όποιος βάζει σήμερα αναφορές Female-Punk δουλεύει με τις ίδιες αντιθέσεις: σκληρό απέναντι σε μαλακό, αρρενωπό απέναντι σε θηλυκό, πάντα με ένα στοιχείο παραπάνω για το καλό γούστο.

Αυτή η λογική δήλωσης λειτουργεί πιο δυνατά μονόχρωμα. Πώς χτίζεται σήμερα ένα εντελώς μαύρο punk build, γράφεται σε δικό του άρθρο:

Το παντελόνι ήταν το 1976 το πιο ξεκάθαρο σήμα διαχωρισμού, γιατί η mainstream μόδα κρεμόταν από την καμπάνα. Το Punk φορούσε το ακριβώς αντίθετο: στενό, ευθύ, κατεστραμμένο. Στη Νέα Υόρκη ήταν το σκισμένο Levi's, στο Λονδίνο το παντελόνι Bondage με λουριά και φερμουάρ ή παντελόνια Tartan, των οποίων το μοτίβο βουρτσίστηκε αντίθετα στη δική του ιστορία. Αργότερα προστέθηκαν σειρές τρουκς στις πλαϊνές ραφές.

Σήμερα η επιλογή είναι μεγαλύτερη, η λογική ίδια. Τρουκς, λουριά και ορατό Hardware κάνουν κάθε μαύρο παντελόνι ένα punk τσιτάτο. Λειτουργούν και φαρδιά κοψίματα, όσο δουλεύει η επιφάνεια: Studs, πλύσεις, καταστροφή. Το όριο δεν περνά από το κόψιμο, αλλά από τη λειότητα. Ένα άψογο παντελόνι κουστουμιού παραμένει Businesscore, όσο μαύρο και να είναι. Αντίστροφα, μια μόνο σειρά τρουκς αρκεί για να γείρει μια ήσυχη silhouette. Όποιος δεν είναι σίγουρος ξεκινά σκληρά από κάτω και κρατά το πάνω μέρος απλό.

Το σημαντικότερο στοιχείο του 70s Punk δεν κρεμόταν σε καμία κρεμάστρα. Το DIY ήταν η πραγματική εφεύρεση της δεκαετίας: τα ρούχα δεν αγοράζονταν, χτίζονταν. Ένα σχολικό πουκάμισο βαφόταν με χρώμα υφάσματος, ένα jeans δουλευόταν με ξυραφάκι, ένα shirt κοβόταν και συναρμολογούνταν ξανά με παραμάνες. Η παραμάνα ήταν ταυτόχρονα εργαλείο και κόσμημα, το τέλειο punk αντικείμενο: φτηνό, λειτουργικό, ελαφρώς απειλητικό.

Αυτή η αρχή χωρίζει μέχρι σήμερα την αληθινή punk επιρροή από τη γρήγορη αντιγραφή. Ένα αγορασμένο κομμάτι γίνεται statement μόνο μέσα από τη δική σου παρέμβαση, ακόμη κι αν η παρέμβαση είναι μόνο η απόφαση να το συνδυάσεις λάθος. Όποιος φοράει τα πράγματά του μέχρι να αποκτήσουν ιστορίες είναι πιο κοντά στο αυθεντικό από κάθε συλλέκτη Vintage.

Όποιος προτιμά να επιμελείται παρά να κόβει μόνος ξεκινά με κατηγορίες στις οποίες το Hardware είναι ήδη ενσωματωμένο. Τέσσερις είσοδοι, ταξινομημένες κατά ζώνη του outfit:

Το punk shirt των 70s ήταν ένα μανιφέστο σε βαμβάκι. Το σκισμένο shirt του Richard Hell με την επιγραφή Please Kill Me θεωρείται η αρχέγονη μορφή, τα Muslin-Shirts της Westwood με print και στραβή ραφή η σχεδιασμένη απάντηση. Και τα δύο ακολουθούν την ίδια ιδέα: το πάνω μέρος είναι η επιφάνεια στην οποία στέκεται η στάση. Από πάνω έμπαινε, αν έμπαινε κάτι, μόνο το δερμάτινο jacket ή ένα κομμένο γιλέκο.

Μεταφρασμένο σύγχρονα αυτό σημαίνει: πλύσεις, Distressing και κατεστραμμένα layers αναλαμβάνουν τη δουλειά του ξυραφιού. Ένα ξεβαμμένο tee με χαλασμένες άκρες κάτω από ανοιχτό jacket δίνει ακριβώς την υφή των 70s, χωρίς κανένα κομμάτι να δείχνει σαν στολή. Πώς πέφτει αυτό στο σώμα, σε δώδεκα δευτερόλεπτα:

Δύο tops από τη συλλογή κουβαλούν ακριβώς αυτή τη λογική υφής, μία φορά ως γραφικό statement και μία ως κατεστραμμένο κομμάτι layer:

Το όριο ανάμεσα στην αναφορά και τη στολή αποκριάτικου είναι στο 70s Punk στενότερο από κάθε άλλο Retro look, γιατί το πρότυπο είναι τόσο εμβληματικό. Όποιος αναφέρει όλους τους κώδικες μαζί δεν φοράει πια outfit, αλλά μεταμφίεση. Αυτά τα πέντε λάθη τα βλέπουμε συχνότερα:

Όποιος βρίσκει τη δυνατή παραλλαγή υπερβολική, θα βρει στην indie πτέρυγα του Punk μια πιο ήσυχη μετάφραση της ίδιας στάσης:

Τα αξεσουάρ δεν ήταν στο 70s Punk ποτέ παραπλήρωμα, ήταν το αλφάβητο. Λουρί σκύλου, καδένα, παραμάνα, ζώνη με διπλή σειρά: κάθε αντικείμενο ήρθε από άλλο πλαίσιο και επανανοηματοδοτήθηκε στο σώμα. Γι' αυτό τα punk αξεσουάρ λειτουργούν μέχρι σήμερα ως είσοδος. Ένα μόνο σκληρό μεταλλικό κομμάτι μετακινεί ένα ουδέτερο outfit αισθητά προς το 1976, χωρίς να χρειάζεται να αναφερθεί κάτι άλλο.

Η σύγχρονη επιλογή ακολουθεί τον παλιό κανόνα: μέταλλο πριν από ύφασμα, λειτουργία πριν από κόσμημα. Μια δερμάτινη ζώνη με Hardware σε σχήμα σταυρού ή ένα κατεστραμμένο cap με χαρακτήρα patch κουβαλούν περισσότερο πνεύμα 70s από κάθε shirt νοσταλγίας. Δύο κομμάτια που κάνουν ακριβώς αυτή τη δουλειά:

Κάποια τα ξεκαθαρίσαμε παραπάνω στη λεπτομέρεια, μερικές ερωτήσεις εμφανίζονται παρ' όλα αυτά συνεχώς στις αναζητήσεις για την punk μόδα των 70s. Εδώ είναι οι πέντε συχνότερες, απαντημένες συμπαγώς και χωρίς παρακάμψεις, από την ερώτηση για τη Westwood μέχρι το καθημερινό styling.

Μένει η τοποθέτηση. Το Punk Fashion των 1970s δεν ήταν ένα trend ανάμεσα σε πολλά, αλλά η στιγμή στην οποία η μόδα έμαθε να δουλεύει εναντίον του εαυτού της. Όποιος το έχει καταλάβει δεν χρειάζεται πια λίστα αγορών, αλλά μόνο μια απόφαση.