Punk moda ikonları: görünümü icat eden isimler

Bir fotoğraf, siyah beyaz, 1977'de London'ın bir yerinde. Saçları dikilmiş ince bir çocuk, deri ceket, boynunda asma kilitli bir zincir. Bunu hiçbir stilist kurmadı, hiçbir marka bunun için para ödemedi. Yine de insanlar bu görünümü neredeyse elli yıldır kopyalıyor; Kreuzberg'de, Tokyo'da, her küçük şehrin gençlik odasında. Bir ikon böyle işler: bir insan bir şey giyer ve ondan sonra koca bir tür başka görünür.

Punk moda ikonları, kişisel tarzı tüm punk modanın şablonuna dönüşen müzisyenler ve sahne figürleridir: Sid Vicious, Johnny Rotten ve Ramones'tan Patti Smith, Siouxsie Sioux ve Debbie Harry'ye, Avril Lavigne gibi pop-punk yüzlerinden Willow gibi bugünün isimlerine kadar. Kodlara, parçalara ve tutuma dair genel bakışı Punk Fashion Guide yazımızda bulursun. Burada konu arkadaki insanlar ve her ikonu hangi parçanın tanımladığı.

En ünlü punk ikonları sorusunun tek bir doğru yanıtı yok ama net bir örüntüsü var. Görünümü tanımlayan insanların neredeyse hepsi 1974 ile 1979 arasında New York ya da London'da bir sahnedeydi. Paraları yoktu, stilistleri yoktu, şablonları yoktu. Giydikleri şey doğaçlamaydı ve tam bu yüzden bugüne kadar gerçek duruyor.

Sonra başka kuşaklar eklendi: 80'lerin sertliği, 2000'lerin pop-punk'ı, türün 2020 sonrası dönüşü. Her dalga kendi yüzlerini çıkardı ama hepsi ilk kuşağı alıntılıyor. Üç yıl bu yayı işaretliyor.

Yirmi ismi tek tek ele almak yerine tiplere göre bir ayrım işe yarıyor. Neredeyse her punk ikonu beş arketipten birine oturuyor ve her arketip giysiyi kullanmanın kendine özgü bir biçimini temsil ediyor. Hangi tipin kendisine yakıştığını bilen, hangi parçalara ihtiyacı olduğunu da bilir.

Biri erkek punk moda ikonlarını sorduğunda neredeyse her zaman önce bu iki isim akla gelir. Asıl adı John Lydon olan Johnny Rotten'ın 1975'te SEX adlı dükkânın yakınında keşfedildiği söylenir; üzerine keçeli kalemle „I Hate“ yazdığı bir Pink Floyd tişörtü giyiyordu. Bu, tek bir giysi parçasında punk'ın tamamı: seri üretim bir ürün, elle hasar görmüş, net bir tutumla.

Rotten bundan sonra Vivienne Westwood ve Malcolm McLaren'ın dükkânda tasarladıklarını giydi: bacak arasında kayışlar olan ekoseli bondage takımları, kesilmiş müslin gömlekler, delikli moher kazaklar. Yanında turuncuya boyanmış, dikenli biçimde dikilmiş saçlar. Görünümü bilinçli olarak rahatsız ediciydi, kendisi için de ona bakanlar için de.

1977'den itibaren Sex Pistols'ın basçısı olan Sid Vicious bundan daha ham bir şey çıkardı. Siyah deri ceketi ikinci bir deri gibi taşıdı; dar kot, ağır bot ve boynunda ünlü asma kilitli zincir. 1979'daki erken ölümüne kadar görüntüsü o kadar çok basıldı ki punk'ın başlı başına prototipi oldu. Hiç Sex Pistols şarkısı dinlememiş pek çok insan onun görünümünü hemen tanıyor.

Bugün için iki figürden çıkan ders basit: deri ceket temel, aksesuar karakteri yapar. Bir kilit, bir zincir, üzerine yazı yazılmış bir tişört 1977 çizgisini çağırmaya yetiyor.

London punk'ı bir görüntüye çevirmeden önce New York'ta tutum zaten vardı. Bowery'deki CBGB'de 1974'ten itibaren rock yıldızlarının ihtişamıyla işi olmayan gruplar çaldı. İlk olarak Television'da, sonra Heartbreakers ve Voidoids'te çalan Richard Hell, çengelli iğnelerle tuttuğu yırtık tişörtler ve kısa kesilmiş, dikilmiş saçlar taşıdı. Malcolm McLaren onu New York'ta gördü ve tam bu görüntüyü London'a götürdü.

Ramones doğaçlamanın tam tersini sundu: bir üniforma. Dört müzisyen, hepsi siyah motor deri ceket, solmuş ve yırtık kot, sade tişört ve spor ayakkabıyla. Joey Ramone buna yuvarlak koyu bir güneş gözlüğü ekledi. Bu görünüm yirmi yıl boyunca neredeyse hiç değişmedi ve onu bu kadar güçlü yapan tam bu tutarlılıktı. Ramones'un deri ceketi bugüne kadar tüm punk tarihinin en çok kopyalanan parçası.

İki kamp arasındaki fark pratikte işe yarar. Richard Hell bozulmuş, kendi eliyle onarılmış parçayı temsil eder. Ramones aynı kombinin kusursuz tekrarını temsil eder. Kendi punk görünümünü kuran kişi iki yönden birini seçebilir: tek parça ya da üniforma. İkisi de meşru, ikisi de neredeyse her zaman siyah bir ceketle başlıyor.

Neredeyse her ikon görünümünde her şeyi bir arada tutan parça cekettir. Hell'de olduğu gibi kesilmiş bir tişörtün üzerinde ya da Ramones'ta olduğu gibi temiz bir basic'in üzerinde durabilir ve iki durumda da işler.

Patti Smith bir punk görünümünün tek bir zımbaya ihtiyacı olmadığını kanıtlıyor. Robert Mapplethorpe'un çektiği 1975 tarihli Horses albümünün kapağında onu beyaz erkek gömleğiyle, omzunda siyah ceket ve gevşek, ince bir kravatla görüyoruz. Saç taranmamış, bakış doğrudan. Bu görüntü gelmiş geçmiş en etkili plak kapaklarından birine dönüştü.

Buradaki kopuş yıkımda değil, cinsiyet rollerini reddetmekteydi. Erkek giysisinde, makyajsız, hoşa gitme çabası olmayan bir kadın: 1975'te bu her çengelli iğneden daha radikaldi. Patti Smith punk'ın donanım değil tutum meselesi olduğunu gösterdi.

Günlük hayat için onun yaklaşımı belki en kolay aktarılabilir olan. Siyah bir ceket, beyaz ya da siyah bir gömlek, dar bir pantolon ve görünüm kostüm gibi durmadan punk etkisi veriyor. New York'tan bugüne tüm gelişimi izlemek isteyen kişi zaman çizelgesini tarih yazısında bulur.

70'lerin kadın punk moda ikonları görünümü sık sık erkek meslektaşlarından daha cesur kurdu. Asıl adı Pamela Rooke olan Jordan, King's Road'daki SEX dükkânında çalıştı ve her gün tam donanımla Sussex'ten London'a gitti: yükseğe kabartılmış, sarıya boyanmış saç, grafik göz makyajı, şeffaf kumaşlar, kauçuk ve deri. Müzisyenden çok yaşayan bir vitrindi ve tam bu onu London sahnesinin ilk gerçek stil ikonu yaptı.

Siouxsie Sioux erken dönem Sex Pistols hayranlarının çevresinden geldi ve 1976'da Siouxsie and the Banshees'i kurdu. Markası son derece çizilmiş bir göz makyajı, siyah kabartılmış saç, file kumaş ve deriydi. O, punk ile gothic arasındaki köprü: bugün goth sayılan pek çok öğeyi ilk olarak bir punk sahnesinde taşıdı.

Blondie'den Debbie Harry karşı öneriyi New York'tan getirdi. Koyu dipli platin sarısı saç, ikinci el parçalar, kısa elbiseler, üstüne deri ceket. Tasarımcı Stephen Sprouse 70'lerin sonunda ona sahne elbiseleri tasarladı. Harry, uslu hale gelmediği sürece punk'ın ihtişamlı da olabileceğini gösterdi.

70s punk fashion female arayan kişi neredeyse her zaman bu üç isme varır. Ortak noktaları belli bir parça değil, kendi yüzünü ve kendi bedenini kombinin parçası olarak ele alma kararı. Onlarda makyaj ve saç her ceket kadar önemliydi.

Bilinen isimlerin yanında görünümü daha da ileriye taşımış ikinci bir kadın sırası var. Fikirleri bugün her yerde karşımıza çıkmasına rağmen top punk icons listelerinde sık sık atlanıyorlar. Her biri sahnenin söz dağarında hâlâ duran bir öğe kattı.

• Poly Styrene: X-Ray Spex'in solisti tüketim toplumuna yorum olarak parlak neon renkler, diş teli ve ucuz sentetik taşıdı. 1977 tarihli Oh Bondage Up Yours! şarkısı bir marşa dönüştü.
• Wendy O. Williams: Plasmatics'in solisti mohawk kesim ve bazen üst yerine sadece izole bant taşıdı. Sahne programı olarak provokasyon.
• Joan Jett: İlk olarak Runaways'te, sonra solo. Tepeden tırnağa siyah deri, katlı kesim, kajal. Görünümü bugüne kadar rock derisinin şablonu.
• Kathleen Hanna: 90'ların başında Bikini Kill ile riot grrrl hareketinin sesi. Postal çizmelerle babydoll elbiseler, doğrudan deri üzerine sloganlar.
• Gaye Advert: Adverts'in basçısı, deri ceket, koyu çerçeveli gözler. 1977'de London sahnesinin en çok fotoğraflanan yüzlerinden biri.

Bu kadınları birleştiren şey bugüne kadar geçerli bir ilke: görünüm sahnenin değil senin olmalı. Poly Styrene renkliydi, Joan Jett tamamen siyah ve yine de ikisi de punk sayılıyor. Renk ikincil, karar önemli. Bu ilkenin harekette nasıl durduğunu sert siluetli ve koyu tabanlı bir klip gösteriyor.

@fugastudios POV: The apocalypse is a vibe and you're the main character 🌫️ Wasteland Destroyer Set got that dystopian energy#fugastudios #darkfashion #techwear #dystopian #fyp ♬ Originalton - Fuga Studios

Videodaki hiçbir parça tarihsel bir kombinin kopyası değil ama mantık Joan Jett ya da Sid Vicious'takiyle aynı: koyu taban, sert yapı, hoşa gitmek isteyen hiçbir öğe yok. İkonlar bugüne tam böyle çevrilir.

Iggy Pop Godfather of Punk sayılır, hem de asıl punk'tan önce. Stooges ile 60'ların sonunda sık sık üstü çıplak, dar kot ya da deri pantolonla ve köpek tasmasıyla sahneye çıktığı konserler verdi. Tarzı bedenin kendisiydi: ince, korunmasız, neredeyse giyinmemiş. 1976'nın punk'ları bu uzlaşmazlığı doğrudan devraldı.

The Clash'ten Joe Strummer başka türden bir sertlik getirdi. Grup 1977'de boya sıçramış ve şablonla slogan basılmış pantolonlar ve gömlekler, sonra askeri parçalar, iş pantolonları ve botlar taşıdı. Strummer punk'ı daha politik ve aynı zamanda daha pratik yaptı: sadece sahneye değil, sokağa da çıkılabilecek giysi. İş giysisi ile söylem arasındaki bu çizgi doğrudan bugünün cargo ve utility görünümlerine götürüyor.

Pantolonlarda iki ikonun etkisi bugüne kadar görülüyor. Iggy'de olduğu gibi dar ve sert ya da Strummer'da olduğu gibi geniş ve işlevsel; pantolon yapı ve donanım getirdiği sürece iki yön de işler.

Iggy ve Strummer bu listedeki tüm ikonlardan geçen bir mottoyu temsil ediyor. Punk evrenindeki her satın alma kararı için en iyi filtre ve tek bir cümleye sığıyor.

Örnek alınan kişiler üzerine bir yazıda bu çelişkili duruyor ama özü bu. Bir ikona hayran olan kişi onun yöntemini devralmalı, gardırobunu değil. Yöntemin adı: yabancı şablondan önce kendi kararın.

Binyıl dönümünde punk ana akıma ulaştı ve onunla birlikte yeni bir ikon kuşağı. Avril Lavigne 2002'de atletle, gevşek bağlanmış kravatla, kargo pantolonla ve bilekliklerle ortaya çıktı. Milyonlarca gencin punk modayla ilk teması buydu. Safkanlar bunun için onunla alay etti ama görünümü, her underground konserden daha fazla insanı bu türe getirdi.

Green Day'den Billie Joe Armstrong 2004'te American Idiot ile kendi görüntüsünü kurdu: siyah gömlek, kırmızı kravat, siyah eyeliner, boyalı saç. Görünüm 90'ların skate punk'ından daha derli toplu ve daha karanlıktı ve doğrudan emo komşuluğuna götürdü. Blink-182'nin davulcusu Travis Barker dövmeleriyle, Dickies şortlarıyla ve sonraki siyah deri parçalarıyla skate, punk ve hip-hop estetiğinin birleşmesini temsil ediyor.

Bu kuşak punk modayı erişilebilir yaptı: zımbalı kemerler, grup tişörtleri, ekoseli aksesuarlar ve Chucks bir anda her çarşıda vardı. Bu, keskinliği kısa süre körleştirdi ama bugün yeniden ilginç hale gelen kodlar da kurdu.

2020'den sonra pop-punk şaşırtıcı biçimde geri döndü ve onunla yeni yüzler. Machine Gun Kelly 2020'de Tickets to My Downfall albümüyle rap'ten pop-punk'a geçti, yapımcısı Travis Barker. Willow 2021'de lately I feel EVERYTHING çıkardı ve gitar riff'lerini, zımbaları ve kısa kazınmış saçı, o zamana kadar punk ile pek işi olmayan bir kuşağa taşıdı.

Paramore'dan Hayley Williams iki dönemi birleştiriyor. 2000'lerin ortasından beri parlak boyalı saç, grup tişörtleri ve pop ile punk'ı hiçbir zaman çelişki saymayan bir sahne varlığını temsil ediyor. Bugünün birçok hayranı için o en önemli punk ikonu, safkanlar bunu başka görse de.

Bu güncel ikonların tarzı 1977'den belirgin biçimde ayrılıyor. Daha az kostüm, daha çok karışım: geniş pantolonla bir zımbalı parça, temiz bir ceketin altında bir grup tişörtü, streetwear ile punk aksesuarları. Bu özellikle üstlerde görünüyor, çünkü burada asıl söylem grafik oluyor.

Görünüme tek tek parçalar üzerinden değil kategoriler üzerinden girmek istersen, koleksiyonumuzun ikonların çizgisini sürdürdüğü yönler bunlar. Her kategori bu listeden bir yapı taşını kapsıyor, ceketten donanıma kadar.

Dikkat çeken şu: bugünün ikonlarının artık neredeyse sabit bir üniformaları yok. Bu onları kopyalamayı zorlaştırıyor ve uyarlamayı kolaylaştırıyor: bir öğe alıp gerisini kendin kuruyorsun.

Alman çizgisi uluslararası listelerde genelde gözden kaçıyor, oysa tüm sahnenin en uç stil figürlerinden birini çıkardı. 1955'te Berlin'in doğu kesiminde doğan Nina Hagen 1976'da DDR'den ayrıldı ve Berlin'in batı kesiminde Nina Hagen Band'i kurdu. Görünümü saf tiyatroydu: cırtlak makyaj, vahşice kabartılmış saç, her yönden kostüm parçaları ve buna opera ile çığlık arasında gidip gelen bir ses. Uluslararası alanda sık sık punk'ın annesi olarak anılıyor.

1982'de Düsseldorf'ta kurulan Die Toten Hosen'in solisti Campino daha yere basan Alman yaklaşımını temsil ediyor: deri ceket, kot, bot, kısa saç. Daha az butik, daha çok meyhane. Bu pragmatik tarz 80'lerin Deutschpunk'ını belirledi; Kreuzberg'de SO36 çevresinde olduğu kadar Düsseldorf'ta Ratinger Hof çevresinde de.

Hagen'in tiyatrosu ile Campino'nun deri ceketi arasında Alman punk görünümünün tüm genişliği var. İki kutup da Berlin'de bugüne kadar yaşamaya devam ediyor, sokakta olduğu gibi kulüpte de. Bunun modern bir kombinde nasıl durduğunu ikinci klip gösteriyor: koyu katmanlar, sert detaylar, kostüm yok.

@fugastudios POV: You're the final boss and the outfit actually slaps 🔥 Gothic Warrior Denim Set got that main character energy fr#fugastudios #darkfashion #gothicstyle #OOTD #fyp ♬ Originalton - Fuga Studios

Videodaki görünüm hiçbir arşivde 1977 punk'ı olarak geçmezdi ve bu kasıtlı. İkonlar kendi bugününü taşıdı, geçmişi değil. Aktarılabilen tam bu tutum, o zamanın kombinleri değil.

Pek çok ikon görünümü yalnızca doğaçlama değildi, arkada tasarımcılar vardı. Vivienne Westwood ve Malcolm McLaren Sex Pistols'ı ve Jordan'ı giydirdi. Zandra Rhodes 1977'de çengelli iğneleri ve yırtıkları yüksek modaya taşıdı. Stephen Sprouse Debbie Harry için tasarladı ve punk grafiğini pop parıltısıyla birleştirdi. Daha sonra Jean Paul Gaultier ve pek çok başkası kodları podyumda alıntıladı.

İlişki iki yönde işledi. Tasarımcılar parçaları verdi, ikonlar onlara parçaları ünlü yapan görüntüyü verdi. Rotten olmadan bondage takımı niş bir ürün olarak kalırdı, Westwood olmadan Rotten başka görünürdü. Tek tek tasarımcıların imzasıyla ilgilenen kişi onları kendi yazımızda bulur.

İkonlar üzerine bir yazıdan sonra en sık gelen istek yeniden stillemek. Bu mümkün ama net bir yöntemle. Önce hangi arketipin sana uyduğuna karar veriyorsun: yıkıcı, üniforma, androjen, sanat figürü ya da pop mirasçısı. Sonra o ikonun tam bir imza parçasını seçiyor ve kombinin kalanını onun etrafında koyu ve indirgenmiş kuruyorsun.

Somut olarak şu demek örneğin: Sid Vicious için siyah ceket ve koyu kotla ağır bir kolyeli zincir yeter. Patti Smith için beyaz gömlek üzerine siyah ceket ve gevşek kravat. Ramones için deri ceket, yırtık kot ve sade tişört. Siouxsie için koyu göz makyajı ve siyah bir üstün altında file kumaş. Avril Lavigne için atletle gevşek bağlanmış bir kravat.

Bu kural katı duruyor ama ikonların kendi görünümlerinin bu kadar güçlü etki etmesinin nedeni tam bu. Sid Vicious hiçbir zaman aynı anda ekose, mohawk ve okul kravatı taşımadı. Her ikonun net bir merkezi vardı ve kombin o merkezin etrafında kuruluydu.

Tam da ikonların görüntüleri bu kadar bilindik olduğu için sık sık fazla birebir alınıyor. Sonuç o zaman kendine ait bir tarz yerine bir kostüm partisi gibi duruyor. Yanlış adımların çoğu beş örüntüden birini izliyor.

Beş hatanın hepsinin çözümü aynı: koyu, yapılı bir taban kur ve sonra tek bir net alıntı koy. Bu en hızlı aksesuarlarla oluyor, çünkü ikonların işaret dilini en küçük yüzeyde taşıyorlar, zincirden bilekliğe.

Son olarak punk ikonları çevresinde en sık çıkan sorular, kısaca yanıtlandı. Tek tek kişilere ya da dönemlere daha derin girmek isteyen kişi göndermeleri yazının yukarısında bulur.

Bir boyna geçen ilk asma kilitten neredeyse elli yıl sonra punk'ın ikonları her zamankinden daha görünür; tişörtlerde, moodboard'larda, podyumlarda. Onlardan kalan şey bir görünümden çok bir yöntem ve bu tek bir cümlede toplanıyor.