Punk Fashion 80s: Sertleşen görünüm

Londra, 1981 kışı. Brixton'da işgal edilmiş bir evin önünde duran üç figürün, 1977'nin renkli sanat okulu asileriyle artık hiçbir ilgisi yok. Sırtları tamamen perçin ve grup adlarıyla kaplı siyah deri ceketler. Bota sokulmak zorunda kalacak kadar dar pantolonlar. Sabun ve şekerli suyla dikine sabitlenmiş saçlar. Burada kimse şok etmek istemiyor. Bu sıradan hayat ve onu ciddi kılan tam olarak bu.

Punk Fashion 80s, punk modasının ikinci ve daha sert evresi: daha az sanat okulu, daha çok sokak, daha az alıntı, deri, perçin, tartan ve botlardan oluşan daha çok üniforma. 80'ler görünümü Hardcore'dan Deathrock'a dört yöne ayırır; hepsi aynı temel donanımı farklı dozlarda kullanır. Bunun büyük resimdeki yerini Punk Fashion Guide yazımız gösteriyor.

Parçalara geçmeden önce on yılın kendisine bakmak işe yarar. 80'ler görünümü ancak bu kez neye karşı durduğu netleşince anlaşılır: artık ebeveynlere değil, 1977'nin kendi öncül kuşağına.

Punk Fashion 80s, punk'ın bir Londra butik icadı olmaktan çıkıp uluslararası sokak üniformasına dönüştüğü evreyi tanımlar. 1977 civarındaki ilk dalga çengelli iğneler ve kesilmiş gömleklerle provokasyondu, çoğu zaman tasarımcılar tarafından kürate edilmişti. Yaklaşık 1980'den itibaren gelen ikinci dalga ise tam tersiydi: anonim, kitlesel, kendi yapımı. Görünüm daha karanlık, daha ağır ve belirgin şekilde daha tek tipti.

Temel parçalar bir yapı seti gibi netti. Sırt yüzeyine grup logoları boyanmış ve perçinler çakılmış siyah deri ceket. Dar kot ya da tartan pantolon, çoğu zaman yırtılmış ve yeniden dikilmiş. Yanına ağır botlar, genellikle Dr. Martens ya da ordu fazlasından postallar. Grup tişörtleri, yamalar, zincirler ve piramit perçinli bir kemer bütünü tamamlardı. Bunu giyen, tek kelime etmeden aidiyetini gösterirdi.

İlk dalgadan farkı parçalardan çok arkasındaki tutumdaydı. 1977'de punk dikkat çekmek istiyordu. 1982'de punk ayakta kalmak istiyordu: polise, resesyona ve omuz vatkaları ile neon renklerle ters yöne koşan bir on yıla karşı. Rakamlar alanın ne kadar hızlı ayrıştığını gösteriyor.

Görünümün bu kadar radikal kaymasının net bir tetikleyicisi vardı. İlk punk kuşağı 1979'da tükenmiş, ticarileşmiş ya da New Wave'e dönüşmüştü. Ondan sonra hâlâ punk olan, bunu başka türlü ciddiye almak zorundaydı ve bu hemen görülüyordu.

80'ler punk modasının hikâyesi bir vedayla başlar. Sex Pistols 1978'de dağılıp Kings Road turistik bir cazibeye dönüşünce punk butiklerden işgal evlerine taşındı. The Exploited'ın şarkısından sonra çoğu zaman UK82 diye anılan yeni kuşağın tasarımcı provokasyonuna parası yoktu. Ordu dükkânları, bit pazarları ve perçinler için bir çekici vardı.

Punk tarihinin en bilinen silueti tam olarak buradan doğdu. Perçinlerle kaplı bir deri ceket sırtı, ortasında grup logosu olan sözde backpatch düzeni, sahnenin tanınma işareti oldu. 1977'de hâlâ Britanya sınıf toplumuna bir alıntı olan tartan, artık pantolon ya da dikilmiş kumaş parçası olarak sadece malzemeydi. Ve saçlar yükseldi: kısa dikenli kesimden tam boy Mohawk'a.

Bu adımın ne kadar radikal olduğu en iyi ilk dalgayla karşıtlık içinde anlaşılır. 1970'ler, 80'lerin sonra bütün cümleler kurduğu kelime dağarcığını icat etti; iki evreyi yan yana koyan, aynı alfabeyle iki farklı on yıl görür.

Ne var ki ikinci dalga içinde tek bir görünümle kalınmadı. On yıl punk'ı net ayırt edilebilir yönlere böldü; her birinin kendi sesi, kendi siyaseti ve ilk bakışta okunabilen kendi kıyafet kodu vardı.

Punk Fashion 80s diyen aslında dört gardırop kastediyor. Yönler botları ve tutumu paylaşıyor, üstteki her şeyde ayrışıyordu. Bu ayrım bugün hâlâ 80'ler referanslarını güncel modada doğru yerleştirmenin anahtarı.

Bugünkü stil için bu harita tarih dersinden fazlası. 80'ler punk kombininin neden ya Hardcore ve Anarcho'daki gibi azaltma üzerinden ya da Oi! ve Deathrock'taki gibi yoğunluk üzerinden işlediğini açıklıyor. İkisi aynı anda kostüme devriliyor.

Hiçbir parça 80'leri ceket kadar taşımadı. Biker kesim siyah deri ceket aynı anda tuval, zırh ve özgeçmişti: her perçin tek tek çakılır, her logo beyaz boyayla elle çizilir, her yama bir konser ya da bir grup anlamına gelirdi. Tamamlanmış bir ceket yılları anlatırdı. Bu yüzden hiç yıkanmaz, hiç değiştirilmez ve sadece acil durumda ödünç verilirdi.

Bu etkiyi bugün isteyenin 200 perçine ihtiyacı yok. Belirleyici olan siluetin ağırlığı: üst gövdeyi daha köşeli yapan ve kombinin geri kalanına karşı duran, varlığı hissedilen bir ceket. Mumlu yüzeyler, donanım detayları ve ağır kapüşonlar fikri on yılı kopyalamadan çeviriyor.

Ceketin altında on yıl, klişenin iddia ettiğinden daha az dogmatikti aslında. Özellikle kadınlarla erkekler arasındaki çizgiler, 80'lerin başındaki bir alt kültürden beklenenden farklı geçiyordu.

Kısa yanıt: neredeyse hiç fark yoktu ve mesele tam da buydu. Punk, kadınlarla erkeklerin aynı üniformayı taşıdığı ilk gençlik kültürlerinden biriydi. Deri ceket, dar pantolon, bot ve Mohawk erkek kodlu değil, sahne kodluydu. 14 delikli bot ve perçinli ceket giyen bir kadın 1983'te erkek modasına atıf yapmıyordu, sadece punk giyiyordu.

Kadın varyantları üstüne kendi sertleştirmelerini koydu: kesilmiş pantolonların altında yırtık file çoraplar, fake fur yaka olarak leopar deseni, Siouxsie Sioux ile Deathrock arasında dramatik göz makyajı. Erkek görünümlerinden daha yumuşak değil, çoğu zaman daha tavizsiz. Bu mantık, aynı zırh kendi kurallarıyla, görünümün bugün hâlâ iki yönde de işlemesinin nedeni.

Geriye parçaların aslında nereden geldiği sorusu kalıyor. Çünkü bugünden farklı olarak 80'lerde hazır görünümü satan bir dükkân yoktu ve tam bu boşluk, konuyla ilgili en sık arama sorularından birini yanıtlıyor.

Dürüst yanıt: neredeyse hiçbirini. 80'lerde punk açıkça marka karşıtıydı. Yine de ucuz, sağlam ve her yerde bulunur oldukları için parçaları temel donanıma dönüşen üreticiler vardı. Temel satın alınır, görünüm kurulurdu.

• Dr. Martens işçi botundan sahne standardına dönüştü: 8 ya da 14 delik, siyah ya da vişne kırmızısı, yıllar içinde ayağa oturmuş.
• Ordu fazlası az parayla postal, parka ve fişeklik sağlardı, özellikle Anarcho ve Hardcore köşesinde.
• Grup merch'i kabul edilen tek logo yüzeyiydi: konserlerden tişörtler, yanında tişörtten cekete göçen yamalar.
• Westwood mirası: 70'lerin bondage pantolonları ve tartan kesimleri 80'lerde kitlesel olarak, çoğunlukla evde dikilerek kopyalandı.
• Kendi yapımı en önemli marka olarak kaldı: hırdavatçıdan perçin, mutfakta serigrafi, bilerek açılmış delikler.

Hazır görünümlere duyulan bu güvensizliğin bugüne doğrudan bir hattı var: bugün 80'ler punk referansları taşıyan, en az bir parçası kendi hikâyesi varmış gibi göründüğünde inandırıcı oluyor. Bu ilke zaten sadece Londra'da değil, Almanya'da da kendine özgü bir renk aldı.

80'lerin Alman sahnesi Britanya'nın kopyası değildi, kendi merkezleri ve kendi sertliği vardı. Kreuzberg'deki SO36 ile Batı Berlin, Ratinger Hof ile Düsseldorf, Hafenstraße ile Hamburg: üç şehir, aynı görünümün üç lehçesi. En eski Alman punk grubu olarak 1976'da, büyük dalgadan önce kurulan Düsseldorflu Male sayılır. 80'lerde sahneye sonra Hamburglu Slime, Toxoplasma ve ikisi de 1982'de kurulan erken dönem Toten Hosen ile Ärzte damga vurdu.

Görsel olarak Alman punk'ı çoğu zaman Britanya örneğinden daha hamdı: daha çok ordu fazlası, daha çok siyah, daha az tartan. Ev işgali hareketi, görünümün hafta sonu kostümü yerine gündelik hayata dönüştüğü bağlamı sağladı. Bu enerjinin hareket hâlinde nasıl hissettirdiğini güncel yorumlara bakış gösteriyor.

@fugastudios These pants ate and left no crumbs 🖤 walking chaos in denim form #fugastudios #darkfashion #widelegpants #fyp #distresseddenim ♬ Originalton - Fuga Studios

Yıpratılmış denimin ve ağır siluetlerin bugün tam da bu enerjiyi taşıması tesadüf değil: pantolon sorusu 80'lerde, ceketten hemen sonra, tüm görünümün belki de en önemli stil kararıydı.

80'ler punk pantolonunun iki kutbu vardı. Bir yanda aşırı dar paça, çoğu zaman siyaha boyanmış eski bir kot, bileklerde çengelli iğnelerle daraltılmış ve bota sokulmuş. Diğer yanda bacak arasında kayışlarla tartan ya da bondage pantolon, ilk dalganın mirası. İkisi de yıkımdan besleniyordu: dizlerde yırtıklar, başka kumaştan yamalar, uyluğa elle boyanmış sloganlar.

Bugünkü yorumlar kalıp yerine tutumu çeviriyor. Perçinler ve stud detayları çengelli iğnelerin yerini alıyor, deri ve ağırlaştırılmış kumaşlar ağırlığı getiriyor, donanım görünür kaldığı sürece bol kesimler de işliyor. Belirleyici olan pantolonun eşlikçi değil kendi başına bir statement olarak okunması.

Bütün on yılı tek cümleye indirmek gerekseydi, bu ilk dalgayla arasındaki fark olurdu: punk 1977'de icat edilmişti, ama neyin kalacağına 80'ler karar verdi.

Ciddiye almak müzelik olmak anlamına gelmiyor. Her 80'ler kodu için asıl test, bugün karnaval kostümü gibi görünmeden giyilip giyilemediği ve bunun net bir yöntemi var.

Kural: kombin başına bir dönem parçası, asla tüm on yıl. Perçinli bir ceket sakin siyah pantolon ve temiz botlarla tutum olarak okunur. Aynı ceket tartan pantolon, Mohawk ve fişeklikle kostüm olarak okunur. Fark parça değil, doz.

İkinci kaldıraç malzeme dürüstlüğü. 80'ler punk'ı kullanılmış göründükleri için gerçekten kullanılmış parçalardan besleniyordu. Washed efektler, açık kenarlar ve gerçek yıpranma bunu her baskı yırtıktan daha iyi çeviriyor. Bir cross-collar polo ya da grafikli solmuş bir tişört referansı her kostüm parçasından daha ince taşıyor ve görünümü gündelik kılan tam da bu geri çekilme.

Görünümün siyah varyantına daha derin girmek isteyen, bütün mantığı kendi stil yazısında bulur, zarafet devrilme noktasına karşı malzeme kuralları dahil.

Doğru kategorilere hızlı giriş için mağaza yapısı üzerinden doğrudan yol, görünümün gerçekten oluştuğu yapı taşlarına göre sıralanmış hâlde işe yarar.

Orijinal görünümün iki unsuru ise satın alınamıyor ve on yılı görsel olarak tam da onlar tanımladı: saç ve el işçiliği.

Mohawk 80'lerin dikey ünlem işaretiydi. 1977'de hâlâ kısa, boyalı dikenler olan şey heykele dönüştü: liberty spikes, yelpaze gibi tepeler, yirmi santim yükseklik, sabun, şekerli su ya da bol miktarda saç spreyiyle sabitlenmiş. Yanına güzelleştirmek değil işaretlemek için makyaj geldi: tüm cinsiyetlerde siyah çerçeveli gözler, Deathrock çevresinde ayrıca beyaz fondötenli ten.

İkinci sütun el işçiliğiydi. Perçinler deriye tek tek çakılır, yamalar daha dayanıklı olduğu için diş ipiyle dikilir, logolar markör ya da beyaz boyayla serbest elle çizilirdi. Kusursuzluk şüpheliydi: eğri çizilmiş bir yazı, ceketin gerçek olduğunu ve satın alınmadığını kanıtlardı.

Görünüm on yılın ortasında ne kadar kapalı göründüyse, kenarlarında o kadar belirgin çözülmeye başladı. 80'lerin sonunda kodlar yeni bir yöne göçtü ve birkaç yıl sonra bir sonraki büyük dalga oradan çıktı.

Grunge 80s Punk araması gerçek bir geçişe denk geliyor. Seattle'da ve diğer ABD şehirlerinde 80'lerin sonunda hardcore punk, metal ve ikinci el estetiğiyle karıştı: grup tişörtlerinin üstüne flanel gömlekler, perçinsiz yırtık kotlar, dikilmek yerine yeniden düşen saçlar. Punk çekirdeği kaldı, zırh düştü. Ortaya çıkan şey 90'lara damga vurdu.

Sınıflandırma açısından bu şu demek: 80'ler punk'ı görünümün en kesin ve en sert biçimi, Grunge onun rahat mirasçısı. İkisini karıştıran, hangi yarının baskın olduğunu bilmeli, yoksa referans yerine görsel gürültü doğuyor. Ve böylece tam bu noktada en sık yapılan hatalara geliyoruz.

Başarısız 80'ler kombinlerinin çoğu parçalarda değil, dozda ve hepsi önlenebilir beş tekrarlayan örüntüde başarısız oluyor.

Geriye sağlam ile kesin arasındaki farkı yaratan katman kalıyor: küçük parçalar. 80'lerde aksesuarlar hiçbir zaman dekorasyon değil, mesajı olan işlev taşıyıcılarıydı ve bugün de tam öyle kullanılmalı.

On yılı üç aksesuar ailesi taşıdı. Birincisi kemer, çoğu zaman piramit perçinli, sıklıkla çift takılmış ya da sarkıtılmış. İkincisi zincirler: pantolonda, asma kilitli kolye olarak, daha 70'lerde Sid Vicious ile ünlenmiş ve 80'lerde standart. Üçüncüsü işlevi olan her şey, perçinli bilekliklerden hiç mermi görmemiş fişekliğe kadar.

Bugün geçerli olan: bölge başına bir sert aksesuar. Sakin pantolona perçinli kemer, sade bir üste ağır zincir, temiz siluete belirgin bir anahtarlık. Parçalar ağırlık taşımalı, plastik yerine gerçek metal, yoksa referans oyuncağa devriliyor.

Son olarak Punk Fashion 80s etrafında en sık sorulan sorular, derli toplu yanıtlanmış ve bilinçli olarak sadece gardırobun ötesinde.

80'lerde moda, müzik ve sahne temiz biçimde ayrılamıyor, bu yüzden en sık sorularda üç katman da beliriyor.

Nostalji ve klişe çıkarıldığında on yıldan geriye ne kalıyor? Bir yöntem. 80'ler, az sayıda sert parçadan logosuz bir kimliğin nasıl kurulduğunu gösterdi ve görünümün birkaç yılda bir geri gelmesinin nedeni tam da bu yöntem.