Punk Fashion 1970s: jak Londyn i Nowy Jork rozdarły modę

Londyn, lato 1976. Po King's Road chodzą nastolatki w koszulkach, które wyglądają, jakby ktoś poszedł po nich nożem. Dokładnie tak było. Rozdarcia są celowe, agrafki nic nie spinają, a świat dorosłych jest oburzony. Trzy lata później ten look podzielił historię mody na przed i po. To, co powstało na tej ulicy, nosi w sobie do dziś każde zerwanie na wybiegu, każde podarte jeansy i każdą koszulkę z przesłaniem.

Punk Fashion 1970s to pierwotny look punka: podarte koszulki, skórzane kurtki, tartan, agrafki i customizacja DIY, powstałe od 1974 w Nowym Jorku i od 1976 w Londynie wokół butiku SEX Vivienne Westwood. Look był odrzuceniem noszonym jako ubranie, a jego pięć elementów działa do dziś. Całą rodzinę stylów porządkuje nasz Punk Fashion Guide, tutaj chodzi o dekadę źródłową.

Początek lat 70. był modowo przesycony. Dzwony, platformy, brokat, dyskotekowy jedwab: wszystko było miękkie, drogie i zbudowane na glamourze. Punk był bezpośrednią odpowiedzią na to. Nie jako nowy trend obok innych, ale jako atak na założenie, że moda musi się podobać. Podarta koszulka z agrafkami nie była w 1976 decyzją stylistyczną, była wypowiedzeniem wojny wszystkim, którzy nosili ubranie jako symbol statusu.

Dlatego look działa do dziś. Moda punkowa lat 70. jako pierwszy styl w historii mody zrobiła ze zniszczenia środek wyrazu. Wcześniej rozdarcie znaczyło: zepsute, biedne, wstydliwe. Potem znaczyło: zamierzone, głośne, własna decyzja. Każde distressed jeansy, które dziś wiszą w sklepie, dopłacają do tej dekady.

Liczby wyznaczają punkt zwrotny, ale same go nie wyjaśniają. Żeby zrozumieć, dlaczego właśnie ten look uderzył tak mocno, trzeba krótko wyjaśnić, co to słowo w ogóle znaczy.

Słowo jest starsze niż ruch. W amerykańskim slangu punk długo znaczyło: nicpoń, drobny przestępca, ktoś bez wartości. Kiedy prasa muzyczna w połowie lat 70. tak nazwała zespoły jak Ramones, miało to być obelgą. Scena po prostu zatrzymała obelgę i zrobiła z niej nazwę. To jest rdzeń całego stylu: weź to, czym chcą cię trafić, i noś to widocznie.

Przełożone na ubranie punk nie znaczy więc chaos, a przewartościowanie. Tanie nosi się z dumą, zepsute staje się zamierzone, szkolny mundurek zamalowuje się hasłami. Kto w 1977 nosił worek na śmieci jako sukienkę, nie żartował, tylko stawiał punkt: wasz system wartości tu nie obowiązuje. Ta logika odróżnia punk od każdego kierunku stylu przed nim i jest powodem, dla którego look nigdy nie był tylko powierzchnią.

Jeśli moda punkowa lat 70. ma adres, to King's Road 430 w Chelsea. Vivienne Westwood i Malcolm McLaren prowadzili tam od 1974 butik SEX, później przemianowany na Seditionaries. Sklep sprzedawał to, czego nie było nigdzie indziej: spodnie bondage z pasami między nogami, podarte koszulki z prowokacyjnymi printami, słynną koszulkę Anarchy. McLaren menedżerował Sex Pistols, Westwood ich ubierała. Zespół i butik były jednym projektem.

Wkładu Westwood trudno przecenić. Zrobiła ze złości rzemiosło i dała punkowi język formy, który dał się kopiować: tartan pod włos, pasy bez funkcji, hasła na materiale. To, co na ulicy zaczęło się jako improwizacja, dostało u niej krój i system. Najważniejsze kody ze sklepu:

• Spodnie bondage: czarne spodnie z nogawkami połączonymi pasami, chyba najbardziej znana część Westwood tej epoki.
• Koszulka Anarchy: zamalowana koszula z patchami i hasłami, każda sztuka unikatem.
• Przewartościowanie tartanu: wzór brytyjskiej klasy wyższej, pocięty i zmontowany na nowo z ćwiekami.
• Koszulki z muślinu: cienkie, szerokie koszulki z printami, często celowo zszyte krzywo.

Jak głęboko te kody sięgają do dziś, pokazuje duży przegląd wszystkich epok punka i ich powiązań:

Historia opowiadana jest często z perspektywy Londynu, ale chronologicznie pierwszy był Nowy Jork. Od 1974 Ramones, Television i Patti Smith grali w CBGB na Bowery. Ich look był bardziej mimochodem niż wszystko, co Londyn zbudował później: skórzana kurtka, wąskie podarte jeansy, biała koszulka, Chucksy. Richard Hell uchodzi za wynalazcę podartej koszulki spiętej agrafkami. Żadnej koncepcji, żadnego projektanta, po prostu brak pieniędzy i brak ochoty na glamour. Bowery było tanie, kluby były małe, i właśnie ta ciasnota ukształtowała look: to, co się nosiło, musiało przetrwać wieczór w ścisku.

Londyn wziął te same składniki i zrobił z nich teatr. Kiedy Nowy Jork nosił understatement, Londyn nosił eskalację: ostrzejsze kolory, więcej hardware'u, polityczne hasła, przemyślane kroje Westwood. Zasada do zapamiętania: Nowy Jork wymyślił części, Londyn wymyślił inscenizację. Obie linie istnieją obok siebie do dziś, od zredukowanego punka na co dzień do w pełni podkręconego looku statement.

Oryginalny look daje się rozłożyć na pięć elementów i każdy z nich miał powód. Skórzana kurtka przyszła ze środowiska rockersów i była tarczą i płótnem zarazem, nabijana ćwiekami i malowana nazwami zespołów. Spodnie były wąskie i zniszczone, jako przeciwprogram wobec dzwonów ery disco. Koszulka była robiona samemu: pocięta, zapisana, spięta na nowo agrafkami.

Do tego dochodziły ciężkie buty albo creepersy na stopach i hardware na całym ciele: agrafki, psie obroże, łańcuchy, żyletki jako zawieszki. Ważne jest współdziałanie. Jedną z tych części nosił w 1977 też mod albo rocker, dopiero kombinacja czyniła punk czytelnym.

Zespoły były witrynami looku. Ramones nosili wszyscy to samo: skórzana kurtka, podarte jeansy, biała koszulka, fryzura na grzybek. To było celowe, uniform jak logo. Sex Pistols byli kontrmodelem, każdy chodzącą witryną Westwood, Johnny Rotten w koszulce Anarchy, Sid Vicious z łańcuchem z kłódką na szyi. The Clash byli pomiędzy: spodnie militarne, malowane koszule, buty, więcej street niż butik.

Kto chce odbudować look zespołu, nie potrzebuje polowania na vintage, a zrozumienia sylwetki: wąsko u góry, wąsko u dołu, ciężko na stopach. Jak taka sylwetka wygląda w ruchu, pokazuje klip.

Najszybsze wejście w tę sylwetkę zespołu to kompletne looki, które już dopasowują górę i spodnie do siebie. Dwa kierunki, które niosą duch 70s bez efektu nostalgii:

Żadne pytanie nie było w 1976 tak rozstrzygnięte jak pytanie o kurtkę. Skórzana kurtka, najczęściej forma bikerowa z ukośnym zamkiem, była najdroższą i najważniejszą częścią punkowej szafy. Nie oszczędzano jej, tylko się na niej pracowało: ćwieki w nią, nazwy zespołów na nią, patche na to. Świeża skórzana kurtka uchodziła za podejrzaną, porysowana za życiorys. Niektóre kurtki zmieniały właściciela przez lata i nosiły na końcu trzy warstwy historii jedna na drugiej, nazwy zespołów pod nazwami zespołów.

Na dziś znaczy to: kurtka nosi look, więc może mieć charakter. Strukturalna skóra, widoczny hardware, kanciaste kroje działają lepiej niż czyste minimalistyczne kurtki. Zasada: jeśli kurtka wygląda, jakby przeżyła już dwóch właścicieli, pasuje. Formy bomber z printem albo zestawy taktyczne przekładają tę samą postawę na teraźniejszość bez kopiowania jeden do jednego.

Punk był pierwszym stylem młodzieżowym, w którym kobiety nie nosiły łagodniejszego echa mężczyzn, a twardszą wersję. Siouxsie Sioux łączyła elementy fetyszowe z geometrycznym make-upem i zrobiła z tego tożsamość sceniczną, która przygotowała później cały look Gothic. Jordan, legendarna sprzedawczyni w SEX, nosiła do pracy fryzurę beehive i oczy Mondriana i sama stała się atrakcją King's Road.

Kobiecy look punkowy lat 70. świadomie łamał każde oczekiwanie: kabaretki do ciężkich butów, męskie koszule z hasłami, spódnice z worków na śmieci, do tego agresywny make-up oczu. Nic z tego nie chciało się podobać i właśnie to czyniło to stylotwórczym. Kto dziś stawia kobiece odniesienia punkowe, pracuje tymi samymi kontrastami: twarde przeciw miękkiemu, męskie przeciw kobiecemu, zawsze z jednym elementem za dużo na dobry smak.

Ta logika wypowiedzi działa najmocniej monochromatycznie. Jak buduje się dziś całkowicie czarny build punkowy, stoi w osobnym artykule:

Spodnie były w 1976 najwyraźniejszym sygnałem odgraniczenia, bo moda mainstreamowa wisiała na dzwonach. Punk nosił dokładne przeciwieństwo: wąsko, prosto, zniszczone. W Nowym Jorku były to podarte Levi's, w Londynie spodnie bondage z pasami i zamkami albo spodnie w tartan, których wzór był czesany przeciw własnej historii. Później doszły rzędy ćwieków na szwach bocznych.

Dziś wybór jest większy, logika ta sama. Ćwieki, pasy i widoczny hardware robią z każdych czarnych spodni punkowy cytat. Szerokie kroje też działają, dopóki pracuje powierzchnia: ćwieki, pranie, zniszczenie. Granica nie przebiega przy kroju, a przy gładkości. Nieskazitelne spodnie od garnituru zostają Businesscore, nieważne jak czarne. Odwrotnie wystarczy jeden rząd ćwieków, żeby przewrócić spokojną sylwetkę. Kto jest niepewny, startuje twardo u dołu i trzyma górę prosto.

Najważniejszy element punka lat 70. nie wisiał na żadnym wieszaku. DIY było właściwym wynalazkiem dekady: ubrania nie kupowano, ubrania budowano. Szkolną koszulę zamalowywano farbą do tkanin, jeansy obrabiano żyletką, koszulkę cięto i montowano na nowo agrafkami. Agrafka była przy tym narzędziem i biżuterią zarazem, idealnym obiektem punkowym: tania, funkcjonalna, lekko groźna.

Ta zasada do dziś oddziela prawdziwy wpływ punka od szybkiej kopii. Kupiona część staje się statementem dopiero przez własną ingerencję, choćby ingerencją była tylko decyzja, żeby połączyć ją źle. Kto nosi swoje rzeczy, aż mają historie, jest bliżej oryginału niż każdy kolekcjoner vintage.

Kto wolałby kuratorować niż ciąć sam, startuje od kategorii, w których hardware jest już wbudowany. Cztery wejścia, posortowane po strefie outfitu:

Koszulka punkowa lat 70. była manifestem w bawełnie. Podarta koszulka Richarda Hella z napisem Please Kill Me uchodzi za formę pierwotną, muślinowe koszulki Westwood z printem i krzywym szwem za zaprojektowaną odpowiedź. Oba idą za tą samą myślą: góra jest powierzchnią, na której stoi postawa. Na to przychodziła, jeśli w ogóle, tylko skórzana kurtka albo pocięta kamizelka.

Przełożone na dziś znaczy to: pranie, distressing i zniszczone warstwy przejmują pracę żyletki. Sprane tee z rozbitymi krawędziami pod otwartą kurtką dostarcza dokładnie tekstury 70s, bez tego, żeby jakakolwiek część wyglądała kostiumowo. Jak to leży na ciele, w dwanaście sekund:

Dwie góry z asortymentu niosą dokładnie tę logikę tekstury, raz jako statement graficzny i raz jako zniszczoną część do warstwy:

Granica między odniesieniem a kostiumem karnawałowym jest przy punku lat 70. węższa niż przy każdym innym looku retro, bo wzorzec jest tak ikoniczny. Kto cytuje wszystkie kody naraz, nie nosi już outfitu, a przebranie. Te pięć błędów widzimy najczęściej:

Komu głośny wariant jest za duży, ten znajduje w indie-skrzydle punka cichsze przełożenie tej samej postawy:

Akcesoria nigdy nie były w punku lat 70. dodatkiem, były alfabetem. Psia obroża, łańcuch, agrafka, pas z podwójnym rzędem: każdy obiekt przyszedł z innego kontekstu i był przewartościowany na ciele. Dlatego akcesoria punkowe działają do dziś jako wejście. Jedna twarda część z metalu przesuwa neutralny outfit wyczuwalnie w stronę 1976, bez tego, żeby cytować cokolwiek innego.

Nowoczesny wybór idzie za starą zasadą: metal przed materiałem, funkcja przed biżuterią. Skórzany pas z hardware w formie krzyża albo zniszczona czapka z charakterem patcha noszą więcej ducha 70s niż jakakolwiek koszulka nostalgiczna. Dwie części, które robią dokładnie tę pracę:

Część wyjaśniliśmy wyżej w detalu, kilka pytań mimo to wraca stale w zapytaniach o modę punkową lat 70. Tu jest pięć najczęstszych, zwięźle i bez objazdów, od pytania o Westwood do stylowania na co dzień.

Zostaje uporządkowanie. Moda punkowa lat 70. nie była trendem wśród wielu, a momentem, w którym moda nauczyła się pracować przeciw sobie. Kto to zrozumiał, nie potrzebuje już listy zakupów, a tylko decyzji.