Soft Grunge Tumblr: η εποχή του 2014 και τι μένει

Ένα στιγμιότυπο από το 2014: κοκκώδης φωτογραφία, ελαφρώς υπερεκτεθειμένη, ένα κορίτσι με oversized φανελένιο πουκάμισο μπροστά σε λευκοβαμμένο τοίχο, από κάτω μια λεζάντα με μικρά γράμματα. Από πάνω ένας μετρητής reblog με εξαψήφιο νούμερο. Όποιος ήταν τότε μεταξύ δεκατεσσάρων και είκοσι, είδε αυτή την εικόνα εκατό φορές χωρίς ποτέ να ξέρει ποιος ήταν πάνω της. Αυτό ήταν το νόημα.

Το Soft Grunge Tumblr περιγράφει την εικαστική γλώσσα και το στυλ ντυσίματος που γεννήθηκαν στο Tumblr μεταξύ 2012 και 2015: ξεβαμμένα band shirts, πουκάμισα tartan, σκισμένα τζιν, chokers και μπότες τύπου Doc Martens, φωτογραφημένα σε ψυχρό φως με υποτονισμένα χρώματα. Οι βάσεις της αισθητικής βρίσκονται στον Soft Grunge Fashion Guide, εδώ μιλάμε για την ίδια την εποχή του Tumblr.

Βλέπουμε το στυλ αυτή τη στιγμή για δεύτερη φορά, και μάλιστα σε ανθρώπους που το 2014 πήγαιναν δημοτικό. Αυτό που φοράνε δεν είναι το ίδιο με τότε, αλλά προφανώς κατάγεται από εκεί. Οι επόμενες ενότητες ξεχωρίζουν τι ήταν το Tumblr, τι έμεινε από αυτό και τι καλύτερα να αφήσεις σήμερα έξω.

Το Tumblr Grunge δεν ήταν ποτέ υποκουλτούρα με συναυλίες, δισκογραφικές και πορτιέρηδες. Ήταν ένα εικαστικό φορμά. Στην πλατφόρμα δεν μετρούσε τι είχε κάποιος, αλλά πώς έδειχνε μια φωτογραφία: κόκκος, ψυχρή ισορροπία λευκού, κομμένες άκρες, σπάνια ολόκληρο πρόσωπο. Τα ρούχα ήταν εκεί ένα σκηνικό αντικείμενο ανάμεσα σε άλλα, δίπλα σε πακέτα τσιγάρων, θήκες κασετών και νοσοκομειακά βραχιόλια.

Από εκεί προέκυψε ένα στυλ που διαφέρει από το αυθεντικό grunge της δεκαετίας του ενενήντα σε δύο σημεία. Πρώτον ήταν πιο απαλό: λιγότερη βρωμιά, περισσότερο pastel, chokers αντί για ισοθερμικά. Δεύτερον ήταν επιμελημένο. Κάποιος έστησε καθένα από αυτά τα outfits για την κάμερα, ακόμη κι αν το αποτέλεσμα έπρεπε να δείχνει σαν να βγήκε το πρωί από το καλάθι με τα άπλυτα. Πού ακριβώς περνάει η διαχωριστική γραμμή, αναλύεται στη σύγκριση Soft Grunge εναντίον Hard Grunge.

Οι τρεις αριθμοί εξηγούν γιατί το στυλ αναβιώνει τόσο εύκολα. Μια αισθητική με πέντε δομικά στοιχεία είναι αναπαραγώγιμη. Όποιος ήθελε τότε να συμμετέχει, δεν χρειαζόταν budget αλλά μια λαϊκή αγορά και ένα ψαλίδι. Ακριβώς αυτό την κάνει και σήμερα ξανά ελκυστική για ανθρώπους που δεν θέλουν να ξοδέψουν τριακόσια ευρώ για ένα look.

Το 2014 είναι η χρονιά που αναφέρεται σχεδόν σε κάθε αναδρομή, και αυτό έχει έναν νηφάλιο λόγο. Η πλατφόρμα είχε τη μεγαλύτερη ενεργή βάση χρηστών, η φωτογραφία από κινητό ήταν αρκετά καλή για πλήρη οθόνη, και το μουσικό γούστο του κοινού έτρεχε παράλληλα: Lana Del Rey, The Neighbourhood, Arctic Monkeys στην τρίτη τους φάση. Εικόνα, ήχος και ρούχα έφτιαξαν έναν κλειστό κόσμο.

Το καινούργιο σε αυτό: Το στυλ απλώθηκε χωρίς καταστήματα. Καμία αλυσίδα δεν πουλούσε Soft Grunge το 2014, δεν υπήρχε καμπάνια ούτε πασαρέλα. Τα κομμάτια έρχονταν από καταστήματα second hand, από την ντουλάπα μεγαλύτερων αδελφών και από δύο τρία ηλεκτρονικά καταστήματα που ήταν αρκετά γρήγορα. Τα υπόλοιπα ήταν αυτοσχεδιασμός.

• Band tee – ξεβαμμένο, χαλαρωμένο, η στάμπα μισοξεφλουδισμένη. Nirvana, Joy Division, The Cure.
• Φανελένιο πουκάμισο – φορεμένο ανοιχτό, ποτέ κουμπωμένο, συνήθως δύο νούμερα μεγαλύτερο.
• Σκισμένα τζιν – ανοιχτό πλύσιμο, σκισίματα στο γόνατο, συχνά ανασηκωμένα.
• Choker – μαύρη κορδέλα tattoo ή στενό δέρμα, το σήμα κατατεθέν της εποχής.
• Βαρύ παπούτσι – κορδονάτη μπότα ή πλατφόρμα, πάντα με ορατή σόλα.

Αυτά τα πέντε κομμάτια είναι ο λόγος που το revival λειτουργεί. Όλα παράγονται ακόμη, όλα φοριούνται ακόμη, και κανένα δεν είναι δεμένο με συγκεκριμένο σωματότυπο. Αυτό που άλλαξε είναι η αναλογία, και σε αυτήν επιστρέφουμε πιο κάτω.

Δεν υπάρχει ένα επίσημο όνομα, αλλά πολλά που επικαλύπτονται και ζυγίστηκαν διαφορετικά ανάλογα με τη στιγμή. Όποιος ψάχνει σήμερα, σκοντάφτει σε τέσσερις ονομασίες που εννοούν όλες τον ίδιο εικαστικό κόσμο, αλλά βάζουν διαφορετικά βάρη.

Ο όρος Tumblr Girl Era δεν εννοεί τα ρούχα, αλλά τη χρονική περίοδο. Εννοείται η φάση στην οποία κυριαρχούσε μια συγκεκριμένη αυτοεικόνα: νεανική, μελαγχολική, ελαφρώς απόμακρη, πάντα λίγο δίπλα από την κάμερα. Το ότι αυτή η αυτοεικόνα συζητιέται σήμερα κριτικά, ανήκει στην ιστορία και δεν την κάνει λιγότερο καθοριστική.

Από την Tumblr Girl Era έμειναν τρία πράγματα. Το πρώτο είναι η εικαστική γλώσσα: κοκκώδεις φωτογραφίες, ψυχρό φως, κομμένες συνθέσεις σημαδεύουν μέχρι σήμερα κάθε δεύτερο mood feed. Το δεύτερο είναι η μουσική, που τρέχει πλέον για δεύτερη φορά στα charts. Το τρίτο είναι η ντουλάπα.

Αυτό που δεν έμεινε είναι ο τόνος. Η ρομαντικοποιημένη αφήγηση γύρω από τη θλίψη, που το Tumblr κουβαλούσε τότε, διαβάζεται σήμερα σαφώς αλλιώς, και δικαίως. Όποιος παραθέτει το στυλ, παραθέτει τα ρούχα και τη φωτογραφία, όχι τη στάση από πίσω. Αυτό δεν είναι λεπτομέρεια, αλλά η διαφορά ανάμεσα σε στυλ και κοστούμι.

Πρακτικά αυτό σημαίνει μια μετατόπιση στη δομή. Η εκδοχή του Tumblr ήταν φτιαγμένη για φωτογραφίες και λειτουργούσε μόνο μισά στην κίνηση. Η σημερινή εκδοχή πρέπει να αντέξει μια ολόκληρη μέρα, οπότε η εφαρμογή κερδίζει το μοτίβο. Ακριβώς γι’ αυτό τα κομμάτια πιο κάτω δείχνουν αλλιώς από τα στιγμιότυπα της εποχής.

Το πάνω μέρος κρατάει το look. Στην εκδοχή του Tumblr ήταν σχεδόν πάντα ένα ξεβαμμένο shirt με στάμπα, είτε μπάντα είτε μια σύντομη αγγλική φράση. Από πάνω ερχόταν είτε τίποτα είτε ένα ανοιχτό πουκάμισο. Η σιλουέτα ήταν ίσια και μάλλον φαρδιά, το στρίφωμα τελείωνε χαμηλά.

Σήμερα η ίδια αρχή λειτουργεί με τρεις παραλλαγές. Το ξεπλυμένο tee μένει η βάση. Ένα εφαρμοστό longsleeve από κάτω αντικαθιστά το δικτυωτό shirt της εποχής και στην καθημερινότητα είναι σαφώς πιο ανθεκτικό. Ο τρίτος δρόμος είναι ένα πόλο από ζέρσεϊ ή ένα shirt σε τόνο πλυσίματος με γραφικό, που έχει την ίδια αμέλεια χωρίς να δείχνει σαν εύρημα merch.

Ο κανόνας για τα πάνω μέρη είναι απλός: ένα κομμάτι επιτρέπεται να δείχνει φθαρμένο, τα υπόλοιπα όχι. Όποιος φοράει ξεπλυμένο shirt, χαλαρωμένα τζιν και ταλαιπωρημένες μπότες ταυτόχρονα, καταλήγει σε κοστούμι. Ένα καθαρό παπούτσι ή ένα ακέραιο μπουφάν σταθεροποιεί όλο το outfit χωρίς να προδίδει την ιδέα.

Ναι, αλλά όχι πια ως φαινόμενο του Tumblr. Το στυλ επέζησε της πλατφόρμας, επειδή τα δομικά του στοιχεία δεν ήταν ποτέ δεμένα με πλατφόρμα. Αυτό που γεννήθηκε στο Tumblr, τρέχει σήμερα σε σύντομα βίντεο, με άλλο όνομα και άλλη αναλογία, και συναντά εκεί μια γενιά που ξέρει το πρώτο κύμα μόνο από δεύτερο χέρι.

Η πιο ορατή διαφορά είναι ο όγκος. Το 2014 όλα ήταν στενά κομμένα, σήμερα σχεδόν όλα κάθονται φαρδιά. Ένα band tee που τότε ακουμπούσε στο σώμα, φοριέται τώρα δύο νούμερα μεγαλύτερο. Το παντελόνι δεν είναι πια skinny, αλλά ίσιο έως φαρδύ. Τα χρώματα έμειναν τα ίδια, η φόρμα όχι.

Όποιος χτίζει το look σήμερα, δεν πρέπει λοιπόν να προσανατολίζεται σε στιγμιότυπα, αλλά στο δικό του σώμα. Οι εικόνες του Tumblr δείχνουν σχεδόν αποκλειστικά έναν τύπο σώματος σε μια συγκεκριμένη απόσταση από την κάμερα. Αυτό δεν είναι πρότυπο, αλλά στιγμιότυπο. Τα κομμάτια λειτουργούν πιο φαρδιά απ’ ό,τι αφήνουν να φανεί οι φωτογραφίες αρχείου.

Κάτω άλλαξαν τα περισσότερα. Η εκδοχή του Tumblr ήξερε πρακτικά μόνο δύο επιλογές: skinny τζιν με σκισίματα στο γόνατο ή μια κοντή φούστα tartan πάνω από αδιαφανές καλσόν. Και τα δύο ήταν στενά, και τα δύο τόνιζαν το μήκος του ποδιού, και τα δύο δείχνουν σήμερα αμέσως σαν 2014.

Η σημερινή μετάφραση πάει στο πλάτος. Ένα ίσιο ή φαρδύ τζιν με διακριτικό πλύσιμο κουβαλά την ίδια σκέψη χωρίς να παραδίδει και τη χρονιά. Σορτς denim με ορατά καρφιά ή κέντημα λειτουργούν το καλοκαίρι ως αντικατάσταση της φούστας. Καθοριστική είναι η αντίθεση: Όταν πάνω είναι φαρδύ, δεν επιτρέπεται να ξεχειλίζει και κάτω.

Για το μήκος ισχύει ένας απλός έλεγχος: Το στρίφωμα πρέπει να ακουμπά στο παπούτσι, να μην αιωρείται από πάνω και να μην εξαφανίζεται από κάτω. Ένα πολύ κοντό στρίφωμα κάνει τις βαριές μπότες να δείχνουν ογκώδεις, ένα πολύ μακρύ τις τρώει ολόκληρες. Αυτό είναι η μισή διαφορά ανάμεσα σε ένα outfit και σε έναν σωρό από κομμάτια.

Στην κίνηση γίνεται ορατό αυτό που το ακίνητο καρέ καταπίνει. Ύφασμα που πέφτει δείχνει αλλιώς από ύφασμα που κάθεται τεντωμένο, και ακριβώς εκεί αποτυγχάνουν πολλές απόπειρες revival. Όποιος δεν είναι σίγουρος, ελέγχει το outfit περπατώντας και όχι μπροστά στον καθρέφτη.

Το Pastel Grunge δεν είναι δικό του trend, αλλά η πιο φωτεινή γραμμή του ίδιου κινήματος. Τα κομμάτια είναι ίδια, η παλέτα όχι. Αντί για μαύρο, γκρι και μπορντό προστίθενται ροζ, λιλά και ένα ξεθωριασμένο μέντα, συνήθως ως μία μόνο πινελιά πάνω σε κατά τα άλλα σκούρα βάση.

Η αρχή από πίσω είναι αντίθεση μέσω συγκράτησης. Μια ροζ τούφα, ένα λιλά shirt κάτω από μαύρη φανέλα, μια ανοιχτόχρωμη σόλα σε κατά τα άλλα σκούρες μπότες. Μόλις εμφανιστεί περισσότερος από ένας παστέλ τόνος στο outfit, γέρνει προς άλλη κατεύθυνση και δεν έχει πια καμία σχέση με grunge.

Όποιος θέλει να χτίσει την παλέτα συστηματικά, βρίσκει τις τιμές των χρωμάτων μαζί με τη λογική συνδυασμού στο δικό μας άρθρο για το θέμα. Για το look του Tumblr αρκεί ο βασικός κανόνας: σκούρα βάση, ένα φωτεινό σημείο, και αυτό μπορεί άνετα να κάθεται στο πρόσωπο ή στα μαλλιά αντί για τα ρούχα.

Το makeup της εποχής του Tumblr ακολουθούσε την ίδια λογική με τα ρούχα: σκόπιμη ημιτέλεια. Μουτζουρωμένο μαύρο μολύβι στο κάτω βλέφαρο, χλωμή επιδερμίδα, σκούρο ή βαθύ κόκκινο κραγιόν, και ένα ρουζ που έδειχνε περισσότερο σαν κρύο παρά σαν φρεσκάδα. Τίποτα από αυτά δεν έπρεπε να δείχνει φρεσκοβαμμένο.

Σήμερα η ίδια προσέγγιση λειτουργεί καλύτερα με λιγότερο προϊόν. Ένα μουτζουρωμένο liner αρκεί, όταν τα υπόλοιπα μένουν ήρεμα. Αυτό που το 2014 ερχόταν επιπλέον, ήταν η κάμερα: Η υπερέκθεση έσβηνε μεταβάσεις που στο φως της ημέρας δείχνουν σκληρές. Όποιος φοράει το look εκτός οθόνης, σβήνει περισσότερο και βάζει λιγότερο.

Το ίδιο ισχύει για τα μαλλιά. Η εποχή του Tumblr ήξερε τις ρίζες που έχουν μεγαλώσει, το μισοξεθωριασμένο χρώμα και την ίσια κομμένη φράντζα. Και τα τρία λειτουργούν ακόμη, αλλά μόνο μεμονωμένα. Σε συνδυασμό δείχνει κόπος, και ο κόπος είναι ακριβώς αυτό που το στυλ δεν θέλει να δείξει.

Το τρίτο στρώμα είναι το κομμάτι που από δύο ρούχα φτιάχνει ένα outfit. Στο Tumblr ήταν σχεδόν πάντα ένα ανοιχτό φανελένιο πουκάμισο ή ένα τζιν μπουφάν, συχνά ένα νούμερο μεγαλύτερο και ποτέ κλειστό. Το μπουφάν ήταν πλαίσιο, όχι πηγή θερμότητας, και ακριβώς έτσι φωτογραφιζόταν.

Λειτουργικά υπάρχουν τρεις χρήσιμες επιλογές. Το τζιν μπουφάν σε ανοιχτό πλύσιμο είναι ο πιο άμεσος δρόμος πίσω στην εποχή. Ένα πάνω μέρος από track set μεταφράζει την ίδια ιδέα σε ένα πιο αθλητικό παρόν. Ένα γιλέκο πάνω από longsleeve αντικαθιστά και τα δύο όταν έχει ζέστη, και κρατά παρ’ όλα αυτά τα στρώματα στα τρία.

Καθοριστικό είναι να μένει το τρίτο στρώμα ανοιχτό. Ένα κλειστό μπουφάν καλύπτει το shirt, και έτσι εξαφανίζεται το μόνο κομμάτι που σημαδεύει ξεκάθαρα το στυλ. Όποιος κρυώνει, βάζει κάτι εφαρμοστό από κάτω αντί να κλείσει κάτι από πάνω.

Η σειρά δεν είναι τυχαία. Το πάνω μέρος και το παντελόνι κρίνουν τη σιλουέτα, το μπουφάν και τα αξεσουάρ μόνο την έκφραση. Όποιος ξεκινά με το choker και αφήνει την εφαρμογή για το τέλος, καταλήγει με μια λεπτομέρεια χωρίς σκελετό.

Η ερώτηση εμφανίζεται τακτικά και έχει μια αθόρυβη απάντηση. Ένα ονοματισμένο σύστημα στυλ χαμηλώνει το κατώφλι εισόδου. Όποιος ξέρει ότι ένα look αποτελείται από πέντε κομμάτια, μπορεί να το δοκιμάσει χωρίς να χρειαστεί να εφεύρει τον εαυτό του ξανά. Το όνομα είναι συντόμευση, όχι ομολογία.

Σε αυτό προστίθεται η ταχύτητα. Ένα στυλ με ετικέτα μπορεί να αναζητηθεί, να συγκριθεί και να εγκαταλειφθεί ξανά. Αυτό εξηγεί γιατί το ίδιο άτομο περνά μέσα σε έναν χρόνο από τρεις αισθητικές και δεν προδίδει καμία. Τα ρούχα λειτουργούν εδώ ως γλώσσα, όχι ως δήλωση ταυτότητας, και αυτή είναι μια ιδέα παλαιότερη απ’ ό,τι φαίνεται.

Berlin, Poznań, Tokyo: το ίδιο look δείχνει σε κάθε πόλη αλλιώς, επειδή η βάση μένει τοπική. Στο Berlin κυριαρχεί το μαύρο και το παπούτσι είναι βαρύτερο, στο Tokyo η σιλουέτα βγαίνει πιο στενή. Αυτό δεν είναι αντίφαση με την αισθητική, αλλά η απόδειξη ότι λειτουργεί.

Το κλασικό outfit του Tumblr αποτελούνταν από band tee, skinny τζιν με σκισίματα στο γόνατο, ανοιχτή φανέλα, choker και μπότες. Η σιλουέτα ήταν συνολικά στενή, το μόνο πλάτος ερχόταν από το πουκάμισο. Η λήψη γινόταν ελαφρώς από ψηλά, κάτι που τέντωνε επιπλέον την αναλογία.

Η σημερινή εκδοχή το αντιστρέφει. Το πάνω μέρος γίνεται φαρδύτερο, το παντελόνι ίσιο, και το πλάτος μετακινείται προς τα κάτω αντί προς τα έξω. Ένα γιλέκο αντικαθιστά τη φανέλα όταν έχει ζέστη. Το choker μένει, επειδή είναι το μόνο κομμάτι που δημιουργεί αδιαμφισβήτητα τη σχέση με την εποχή.

Όποιος βάλει τις δύο εκδοχές δίπλα δίπλα, βλέπει: Είναι τα ίδια κομμάτια με άλλη σειρά. Αυτό είναι το καλό νέο για όλους όσοι έχουν ακόμη κούτες από τα σχολικά χρόνια. Η ντουλάπα δεν χρειάζεται να αγοραστεί ξανά, χρειάζεται να συνδυαστεί αλλιώς.

Μια λεπτομέρεια από το κλιπ αξίζει να κρατηθεί: τα καρφιά. Μια σκληρή μεταλλική λεπτομέρεια κρατά το look από το να γείρει στο καθαρά νοσταλγικό. Χωρίς αυτή την κόψη μένει λίγο από το μέρος του grunge, και το αποτέλεσμα διαβάζεται ως vintage αντί για στυλ.

Το ζήτημα του χρώματος κρίνει περισσότερα από την επιλογή των κομματιών. Τρεις τόνοι στο outfit είναι το ανώτατο όριο, και ένας από αυτούς πρέπει να είναι μαύρος. Οτιδήποτε πάνω από αυτό δείχνει κόπος, και ο κόπος είναι σε αυτό το στυλ το μόνο πραγματικό ταμπού.

Οι περισσότερες αποτυχημένες απόπειρες δεν σκοντάφτουν στην επιλογή των κομματιών, αλλά στην ποσότητα. Όποιος φοράει ταυτόχρονα όλα όσα ήταν το 2014 στο feed, παράγει μεταμφίεση. Τα επόμενα πέντε λάθη τα βλέπουμε πιο συχνά, και όλα διορθώνονται με μία απόφαση.

Ένα έκτο σημείο εμφανίζεται σπανιότερα, αλλά είναι ακριβό: το λάθος παπούτσι. Ένα ελαφρύ sneaker κάτω από ένα κατά τα άλλα σωστό outfit αφαιρεί από το σύνολο το βάρος. Το παπούτσι δεν είναι σε αυτό το στυλ κατάληξη, αλλά φέρον στοιχείο, και επιτρέπεται άνετα να είναι το βαρύτερο κομμάτι.

Υπάρχουν δύο χρήσιμοι δρόμοι. Ο πρώτος είναι το second hand, και για φανέλα, band shirts και τζιν μπουφάν δύσκολα ξεπερνιέται: εκεί τα κομμάτια είναι ήδη φορεμένα, και ακριβώς αυτό χρειάζεται το look. Μειονέκτημα είναι η τυχαιότητα, επειδή μέγεθος και γραμμή σπάνια ταιριάζουν ταυτόχρονα.

Ο δεύτερος δρόμος είναι στοχευμένες αγορές για τα κομμάτια όπου κρίνει η εφαρμογή: παντελόνι, μπουφάν, αξεσουάρ. Εδώ αξίζει το καινούργιο, επειδή μια καλή γραμμή κρατά μαζί την υπόλοιπη ντουλάπα. Σε εμάς αυτά τα κομμάτια βρίσκονται σε συλλογές ταξινομημένες ανά κατηγορία, ώστε η αναζήτηση να μην ξεκινά από το μηδέν.

Μια τελευταία πρακτική σημείωση για τη σειρά: Πρώτα παντελόνι, μετά πάνω μέρος, μετά τρίτο στρώμα. Όποιος ξεκινά ανάποδα, αγοράζει τρία μπουφάν και παρ’ όλα αυτά δεν έχει outfit. Η σιλουέτα γεννιέται κάτω, όλα τα άλλα χτίζονται πάνω σε αυτήν.

Οι επόμενες ερωτήσεις εμφανίζονται τακτικά σε αναζητήσεις και μηνύματα. Τις απαντάμε εδώ σύντομα, ώστε η έρευνα να μην καταλήγει σε πέντε ανοιχτές καρτέλες.

Μένει το ερώτημα τι κάνει κανείς με μια αισθητική της οποίας η πλατφόρμα δεν υπάρχει πια σε αυτή τη μορφή. Η απάντηση είναι αθόρυβη και ακριβώς γι’ αυτό ανθεκτική: Κρατάς τα κομμάτια και αφήνεις έξω τη χρονιά.