Υποκουλτούρες μόδας Harajuku: όλα τα στιλ με μια ματιά

Ένα Σάββατο απόγευμα στην οδό Takeshita: δίπλα σε ένα κορίτσι με δαντέλα ως το πάτωμα στέκεται κάποιος με τριάντα τσιμπιδάκια και νέον καλσόν, πιο πίσω ένας τύπος ολόμαυρος με τρουκς ως τον γιακά. Τρεις εντελώς διαφορετικοί άνθρωποι, ένα και μόνο πεζοδρόμιο. Ακριβώς αυτό είναι το νόημα του Harajuku.

Οι υποκουλτούρες της μόδας Harajuku δεν είναι ένα ενιαίο στιλ, αλλά μια συλλογή από αυτόνομες σκηνές που μοιράζονται την ίδια συνοικία του Τόκιο. Το Lolita, το Decora, το Gyaru, το Visual Kei και άλλα δώδεκα ρεύματα ακολουθούν το καθένα δικούς του κανόνες για χρώμα, σιλουέτα και στάση. Όποιος θέλει να καταλάβει το Harajuku, πρέπει να διαβάσει κάθε σκηνή ξεχωριστά.

Σε αυτόν τον οδηγό ταξινομούμε τις σημαντικότερες υποκουλτούρες, δείχνουμε τους κώδικές τους και πώς φοράς κομμάτια τους στην καθημερινότητα, χωρίς να μοιάζει μεταμφίεση. Αν πας κατευθείαν στα κομμάτια, τη βάση θα τη βρεις στη συλλογή μας Harajuku Streetwear.

Αυστηρά μιλώντας το ίδιο το Harajuku δεν είναι καν υποκουλτούρα, αλλά ένας τόπος: η συνοικία γύρω από την οδό Takeshita και τη Cat Street στη Shibuya του Τόκιο. Ο όρος έγινε ταμπέλα, επειδή από τη δεκαετία του 1980 μαζεύονταν εδώ νέοι που έσπαγαν τους κανόνες ένδυσης του κόσμου των ενηλίκων. Αυτό που σήμερα ονομάζουμε μόδα Harajuku είναι το άθροισμα όλων των σκηνών που χρησιμοποίησαν αυτό το πεζοδρόμιο ως σκηνή.

Ένα στιλ γίνεται υποκουλτούρα μόνο όταν έχει ένα κλειστό σύνολο κανόνων: μια σιλουέτα, έναν χρωματικό κόσμο, συχνά δική του μουσική και δική του αυτοαντίληψη. Το Lolita με τη βικτωριανή του σιλουέτα κούκλας το πληροί, όπως και το Visual Kei, που έρχεται κατευθείαν από τη μουσική σκηνή. Ένα μεμονωμένο τρεντ αντίθετα μένει απλώς τρεντ.

Αυτή η διάκριση είναι σημαντική, επειδή εξηγεί γιατί το Harajuku μοιάζει τόσο αντιφατικό. Βλέπεις ζαχαρένιο παστέλ ακριβώς δίπλα σε μαύρο δέρμα, επειδή και τα δύο ανήκουν στο ίδιο τοπίο, αλλά σε εντελώς διαφορετικές σκηνές.

Όποιος βλέπει το Harajuku ως ένα και μόνο πράγμα, θα διαβάζει κάθε look λάθος. Μόνο όταν καταλάβεις τις σκηνές ως ξεχωριστές γλώσσες, βγάζουν νόημα οι κανόνες. Ένα μεσοφόρι σημαίνει στο Lolita κάτι εντελώς διαφορετικό από μια πανομοιότυπη σιλουέτα σε μια ερμηνεία cosplay. Το νόημα ενός κομματιού το ορίζει το πλαίσιο από το οποίο προέρχεται, όχι το κομμάτι μόνο του.

Πριν αναλύσουμε κάθε σκηνή ξεχωριστά, ιδού ο χάρτης. Έξι ρεύματα καλύπτουν το μεγαλύτερο μέρος αυτού που εννοούν οι άνθρωποι όταν μιλούν για τους τύπους της μόδας Harajuku. Κάθε κάρτα οδηγεί σε κομμάτια με τα οποία χτίζεις τον εκάστοτε κώδικα.

Οι επόμενες ενότητες περνούν τις μεγάλες σκηνές μία προς μία. Διάβασέ τες ως εργαλειοθήκη, όχι ως συνταγή, γιατί σχεδόν κανείς στο Τόκιο δεν μένει πια αυστηρά σε ένα μόνο συρτάρι.

Το Lolita είναι ίσως η πιο γνωστή υποκουλτούρα Harajuku και συνάμα η πιο αυστηρά κωδικοποιημένη. Ο πυρήνας είναι πάντα η σιλουέτα: μια φούστα ως το γόνατο ή ένα φόρεμα που, χάρη σε μεσοφόρι, ανοίγει καμπανωτά, μαζί με πουκάμισο, ψηλές κάλτσες και συχνά κάλυμμα κεφαλιού. Το look παραπέμπει σε βικτωριανή και ροκοκό μόδα, φιλτραρισμένη μέσα από μια ιαπωνική αισθητική κούκλας.

Μέσα στο Lolita υπάρχουν σαφείς υποκατηγορίες. Το Sweet Lolita δουλεύει με παστέλ και prints από τούρτες και γλυκά. Το Gothic Lolita τραβά τον ίδιο σκελετό στο μαύρο, με σταυρούς και σκούρο μακιγιάζ. Το Classic Lolita μένει συγκρατημένο και ενήλικο, με λουλουδάτα μοτίβα και υποτονισμένους τόνους. Όποιος θέλει να υπαινιχθεί το look χωρίς να μπει πλήρως, συνδυάζει ένα πουκάμισο με βολάν γιακά με μια απλή φούστα.

Το λάθος που κάνουν οι αρχάριοι: αγοράζουν ένα φτηνό φόρεμα-κοστούμι και απορούν γιατί μοιάζει με Halloween. Το Lolita ζει από την ποιότητα του υφάσματος και την εφαρμογή της φούστας, όχι από την τιμή της ετικέτας.

Το Decora είναι η πιο δυνατή έκφραση της αρχής kawaii και περιστρέφεται γύρω από έναν απλό κανόνα: περισσότερο. Το όνομα προέρχεται από τη διακόσμηση, και ακριβώς αυτό είναι η ιδέα. Δεκάδες τσιμπιδάκια, αλυσίδες από πλαστικά παιχνίδια, στρωμένα βραχιόλια και αυτοκόλλητα στο πρόσωπο μεταμορφώνουν όλο το σώμα σε μια κινούμενη συλλογή από πολύχρωμα μικροπράγματα.

Παρά τη χαοτική εντύπωση, το Decora ακολουθεί μια χρωματική λογική: συνήθως έναν με δύο κυρίαρχους τόνους, γύρω από τους οποίους τακτοποιείται το υπόλοιπο. Για την καθημερινότητα η αρχή αναλύεται φορτώνοντας μία μόνο κατηγορία, για παράδειγμα μόνο τους καρπούς, και κρατώντας το υπόλοιπο ήρεμο.

Το Gyaru είναι η σκηνή που στέκεται συνειδητά ενάντια στο αθώο, χλωμό ιδανικό kawaii. Αντί για δέρμα πορσελάνης έρχεται μαυρισμένο ή ακόμα και σκούρα μακιγιαρισμένο δέρμα, μαζί με ξανθισμένα ή βαμμένα μαλλιά, μακριά νύχια και ένα γκλάμουρ, σχεδόν δυτικά επηρεασμένο look. Το Ganguro είναι η ακραία εκδοχή με έντονα αντιθετικό μακιγιάζ.

Το Gyaru ήταν πάντα και μια στάση: δυνατό, σίγουρο, ενάντια στις προσδοκίες. Τα ρούχα εκτείνονται από μίνι φούστες και πλατφόρμες ως εφαρμοστά, γυαλιστερά υφάσματα. Η σκηνή πέρασε από πολλά κύματα και έφτασε στην εμπορική της κορύφωση τη δεκαετία του 2000.

Μέσα στο Gyaru υπάρχουν επιπλέον δικοί του κλάδοι. Το Kogyaru περιστρέφεται γύρω από το μαθητικό look, το Hime Gyaru σκηνοθετείται πριγκιπικά με βολάν και ροζ, και η σκληρή φράξια Ganguro σπρώχνει το μαύρισμα και την αντίθεση στα άκρα. Κοινό τους είναι η απόρριψη του συγκρατημένου, χλωμού ιδανικού.

Όποιος σήμερα υιοθετεί κώδικες Gyaru, δεν χρειάζεται να πάει πλήρες μαύρισμα. Συχνά αρκεί η σιλουέτα: εφαρμοστά, γυαλιστερά κομμάτια και μια ιδέα υπερβολής, συνδυασμένα με μια μοντέρνα βάση streetwear.

Το Visual Kei είναι η μόνη μεγάλη υποκουλτούρα Harajuku που προέκυψε κατευθείαν από μια μουσική σκηνή. Στα τέλη της δεκαετίας του 1980 ιαπωνικά ροκ και μέταλ συγκροτήματα άρχισαν να παίρνουν την εμφάνισή τους εξίσου σοβαρά με τον ήχο τους. Το αποτέλεσμα: ανδρόγυνες σιλουέτες, δραματικό μακιγιάζ, περίτεχνα χτενίσματα και πολύ μαύρο δέρμα με τρουκς.

Το look είναι στημένο θεατρικά, επειδή προοριζόταν για τη σκηνή. Σε αντίθεση με το Lolita δεν πρόκειται για μια σταθερή σιλουέτα, αλλά για ένταση και αντίθεση. Σκούρα βάση, σκληρές λεπτομέρειες, ένα πρόσωπο ως καμβάς. Για την καθημερινότητα του δρόμου αυτό μεταφράζεται σε δερμάτινα μπουφάν, αλυσίδες και μια μαύρη βασική παλέτα.

Το Visual Kei επικαλύπτεται έντονα με το Gothic και το Punk, κάτι που δείχνει πόσο διαπερατά είναι τα όρια. Ένα κομμάτι μπορεί να ανήκει σε πολλές σκηνές, ανάλογα με το τι το συνδυάζεις.

Το Fairy Kei είναι το πιο απαλό ρεύμα στο φάσμα kawaii. Αντί για τη δυνατή υπερφόρτωση του Decora, ποντάρει σε ξεπλυμένους παστέλ τόνους, παιχνίδια των 80s και μια ονειρική, νοσταλγική διάθεση. Σκέψου ξεθωριασμένο ροζ, μέντα και λιλά, συνδυασμένα με μοτίβα από παλιά καρτούν.

Το Fairy Kei για την καθημερινότητα λειτουργεί συχνά καλύτερα από πιο ακραίες σκηνές, επειδή το παστέλ και οι απαλές σιλουέτες συγχωνεύονται πιο εύκολα με μοντέρνα ρούχα. Ένα μόνο ξεθωριασμένο πάνω κομμάτι με ουδέτερα παντελόνια κουβαλά ήδη μέρος της διάθεσης, χωρίς να δείχνει μεταμφίεση.

Δεν είναι κάθε υποκουλτούρα Harajuku δυνατή. Μια ολόκληρη οικογένεια πιο ήσυχων ρευμάτων δουλεύει με στρώσεις, vintage υφάσματα και μια υποτονισμένη, συχνά νοσταλγική διάθεση. Το Mori Kei για παράδειγμα σημαίνει κυριολεκτικά στιλ του δάσους και φαντάζεται μια ζωή σε φυσικούς τόνους και χαλαρά στρωμένα, φαρδιά κομμάτια.

Το Dolly Kei δανείζεται από την ευρωπαϊκή λαογραφία και τα παραμύθια, με σκούρα, αντικέ υφάσματα και μια ελαφρώς μαγεμένη εντύπωση. Το Cult Party Kei πάλι είναι λεπτό και σχεδόν διάφανο, με κρεμ στρώσεις και θρησκευτικά μοτίβα. Και τα τρία μοιράζονται μια προτίμηση για το στρώσιμο αντί για την κραυγή.

Η γοητεία αυτών των σκηνών βρίσκεται στο βάθος αντί για την ένταση. Επειδή δουλεύουν με υφή, vintage ευρήματα και λεπτές χρωματικές διαβαθμίσεις, ανταμείβουν το δεύτερο βλέμμα. Ένα look Mori Kei φαίνεται από μακριά σχεδόν ασήμαντο και αποκαλύπτει μόνο από κοντά τις πολλές στρώσεις που το κρατούν.

Για πολλούς αυτά τα ρεύματα είναι η πιο άνετη είσοδος στο Harajuku, επειδή τα καταφέρνουν χωρίς νέον και χωρίς μακιγιάζ σκηνής. Δείχνουν ότι η ιαπωνική μόδα υποκουλτούρας μπορεί και να ψιθυρίζει.

Στο άλλο άκρο του φάσματος στέκονται οι σκηνές που δείχνουν προς το μέλλον και τον δρόμο. Τα looks Cyber δουλεύουν με νέον, αντανακλαστικά υλικά, δάνεια από το τέχνο και μια σκληρή, φουτουριστική σιλουέτα. Επικαλύπτονται έντονα με τον δυτικό κόσμο του rave και του cybergoth, αλλά κουβαλούν δική τους ιαπωνική γραφή.

Το Kogal αντίθετα είναι η μαθητική εκδοχή του Gyaru: κοντεμένες φούστες, χαλαρές ψηλές κάλτσες και ένα look που παίζει συνειδητά με τη στολή. Και οι δύο σκηνές δείχνουν πόσο ευρύ είναι το Harajuku, γιατί ανάμεσα στο ζαχαρένιο Fairy Kei και το σκληρό Cyber βρίσκεται ένας ολόκληρος κόσμος.

Αυτοί οι δύο πόλοι τραβούν σήμερα ιδιαίτερα νεαρούς φορείς, επειδή συνδέονται εύκολα με δυτικό streetwear και δάνεια Y2K. Ένα cyber άκτσεντ από αντανακλαστικό ύφασμα πάνω από ένα απλό μαύρο βασικό look είναι μια συνηθισμένη είσοδος, που δείχνει μοντέρνα και παρόλα αυτά παραπέμπει καθαρά στο Harajuku.

Όταν τραβάς κώδικες από αυτή τη γωνιά, πρόσεξε το υλικό. Το Cyber ζει από γυαλιστερές, τεχνικές επιφάνειες, ενώ η αναφορά στο Kogal περνά περισσότερο μέσα από σιλουέτα και αναλογία.

Για να καταλάβεις γιατί τόσες σκηνές μαζεύτηκαν σε έναν τόπο, βοηθά μια ματιά στη γεωγραφία. Η συνοικία Harajuku πρόσφερε από τη δεκαετία του 1980 δρόμους με ήπια κυκλοφορία, μικρά μαγαζιά και μια Κυριακή, όπου η νεολαία είχε τον δρόμο δικό της.

Ο πεζόδρομος της οδού Takeshita έγινε βιτρίνα, και τα περιοδικά κατέγραφαν τα looks εβδομάδα με εβδομάδα. Έτσι στερεοποιήθηκαν χαλαρά τρεντ σε ονοματισμένες σκηνές. Όποιος διαβάζει σήμερα τις μεμονωμένες υποκουλτούρες, διαβάζει στην ουσία σαράντα χρόνια ιστορίας του δρόμου.

Οι περισσότεροι που ενδιαφέρονται για το Harajuku δεν θέλουν να πάνε στη δουλειά κάθε μέρα με πλήρη στολή. Τα καλά νέα: κάθε σκηνή αναλύεται σε ένα σήμα. Ένας γιακάς με βολάν, μια χούφτα στρωμένα βραχιόλια ή ένα δερμάτινο μπουφάν με τρουκς κουβαλά τον κώδικα, χωρίς να απαιτεί όλο το look.

Ο κανόνας για την καθημερινότητα λέει: ένα δυνατό στοιχείο, όλα τα άλλα ήρεμα. Έτσι το look μένει φορέσιμο και διαβάζεται ως συνειδητή επιλογή αντί για μεταμφίεση. Σε ποια κατηγορία βάζεις το σήμα, είναι θέμα γούστου.

Ένα δεύτερο κόλπο είναι η βασική παλέτα. Όποιος βάζει μια ήρεμη, σκούρα ή ουδέτερη βάση, μπορεί κάθε εβδομάδα να στρώνει από πάνω ένα άλλο σήμα σκηνής, χωρίς να ξαναχτίζει όλη τη γκαρνταρόμπα.

Στην είσοδο στις υποκουλτούρες μερικά πράγματα πάνε στραβά ξανά και ξανά. Τα περισσότερα αποφεύγονται με έναν μόνο κανόνα: λιγότερες σκηνές ταυτόχρονα, αλλά πιο συνεπώς.

Σχεδόν όλα αυτά τα λάθη έχουν την ίδια ρίζα: την επιθυμία να φορέσεις τα πάντα ταυτόχρονα. Το Harajuku ανταμείβει το αντίθετο, δηλαδή μια καθαρή απόφαση, καθαρά εκτελεσμένη.

Το πιο δύσκολο στην είσοδο σπάνια είναι το στιλ, αλλά η διαθεσιμότητα. Πολλές αυθεντικές μάρκες δεν στέλνουν στην Ευρώπη ή έχουν μόνο ιαπωνικά νούμερα. Ακριβώς αυτό το κενό το καλύπτουμε με μια επιλογή που υιοθετεί τους κώδικες των σκηνών και παρόλα αυτά έρχεται σε συνηθισμένα νούμερα και με αποστολή στην Ευρώπη.

Πιο εύκολα ξεκινάς μέσα από αξεσουάρ, γιατί κουβαλούν πολύ σήμα με μικρό ρίσκο. Μια ζώνη με σταυρό, ένα καπέλο ή ένα keychain αναφέρεται σε μια σκηνή, χωρίς να χρειαστεί να αλλάξεις όλο το look.

Στο τέλος οι ερωτήσεις που εμφανίζονται πιο συχνά στην είσοδο. Απαντημένες σύντομα, ώστε να ξεκινήσεις κατευθείαν.

Όταν έχεις διαβάσει μέσα από τις σκηνές, το επόμενο βήμα είναι μικρό: διάλεξε μια κατεύθυνση και προμηθεύσου ένα μόνο κομμάτι. Τα υπόλοιπα μεγαλώνουν από μόνα τους.