Soft Grunge Tumblr: 2014 dönemi ve geriye kalan

2014'ten bir ekran görüntüsü: grenli fotoğraf, hafif fazla pozlanmış, beyaza boyanmış bir duvarın önünde oversize flanel gömlekli bir kız, altında küçük harflerle bir alt yazı. Üstünde altı haneli bir reblog sayacı. O zaman on dört ile yirmi yaş arasında olan herkes bu görüntüyü yüz kez gördü, üstündeki kişinin kim olduğunu hiç bilmeden. Mesele de buydu.

Soft Grunge Tumblr, 2012 ile 2015 arasında Tumblr'da ortaya çıkan görsel dili ve giyim tarzını tanımlar: solmuş grup tişörtleri, tartan gömlekler, yırtık kotlar, Chokerlar ve Doc Martens tarzı botlar, soğuk ışıkta ve kısık renklerle fotoğraflanmış. Estetiğin temelleri Soft Grunge Fashion Guide içinde duruyor, burada konu Tumblr döneminin kendisi.

Tarzı şu anda ikinci kez görüyoruz, üstelik 2014'te ilkokulda olan insanlarda. Giydikleri o zamanki ile aynı değil ama açıkça oradan geliyor. Aşağıdaki bölümler Tumblr'ın ne olduğunu, ondan neyin kaldığını ve bugün neyin dışarıda bırakılmasının daha iyi olduğunu ayırıyor.

Tumblr Grunge hiçbir zaman konserleri, plak şirketleri ve kapı görevlileri olan bir alt kültür olmadı. Bir görüntü formatıydı. Platformda kimin neye sahip olduğu değil, bir fotoğrafın nasıl göründüğü sayılırdı: gren dokusu, soğuk beyaz dengesi, kesilmiş kenarlar, nadiren bütün bir yüz. Kıyafet orada sigara paketleri, kaset kutuları ve hastane bilekliklerinin yanında birkaç aksesuardan biriydi.

Bundan, gerçek doksanlar Grunge'ından iki noktada ayrılan bir tarz doğdu. Birincisi daha yumuşaktı: daha az kir, daha çok pastel, termal gömlek yerine Choker. İkincisi kürate edilmişti. Bu kombinlerin her birini biri kamera için kurdu, sonuç sabah çamaşır sepetinden çekilmiş gibi görünmesi gerekse bile. Ayrım çizgisinin tam olarak nerede geçtiği Soft Grunge'a karşı Hard Grunge karşılaştırmasında daha ayrıntılı duruyor.

Üç sayı, tarzın neden bu kadar kolay yeniden canlandığını açıklıyor. Beş yapı taşı olan bir estetik çoğaltılabilir. O zaman katılmak isteyenin bütçeye değil, bir bit pazarına ve bir makasa ihtiyacı vardı. Bugün de onu bir görünüme üç yüz euro harcamak istemeyenler için yeniden çekici yapan tam olarak bu.

2014, neredeyse her geriye bakışta anılan yıl ve bunun sade bir nedeni var. Platform en büyük aktif kullanıcı tabanına sahipti, telefon fotoğrafı tam ekran için yeterince iyiydi ve hedef kitlenin müzik zevki paralel gidiyordu: Lana Del Rey, The Neighbourhood, üçüncü fazındaki Arctic Monkeys. Görüntü, ses ve kıyafet kapalı bir dünya veriyordu.

Bunda yeni olan şuydu: tarz mağazasız yayıldı. 2014'te hiçbir zincir Soft Grunge satmadı, kampanya da podyum da yoktu. Parçalar ikinci el dükkanlardan, büyük kardeşlerin dolabından ve yeterince hızlı iki üç online mağazadan geliyordu. Gerisi kendin yap işiydi.

• Grup tişörtü – solmuş, esnemiş, baskısı yarı dökülmüş. Nirvana, Joy Division, The Cure.
• Flanel gömlek – açık giyilir, asla iliklenmez, çoğunlukla iki beden büyük.
• Yırtık kot – açık yıkama, dizde yırtıklar, tercihen paçası kıvrık.
• Choker – siyah tattoo bandı ya da ince deri, dönemin tanınma işareti.
• Ağır ayakkabı – bağcıklı bot ya da platform, her zaman görünür tabanla.

Bu beş parça, geri dönüşün işlemesinin nedeni. Hepsi hâlâ üretilebilir, hepsi hâlâ giyilebilir ve hiçbiri belirli bir vücut tipine bağlı değil. Değişen şey oran ve buna aşağıda geri döneceğiz.

Tek bir resmi ad yok, birbiriyle örtüşen ve zamana göre farklı ağırlık kazanan birkaç ad var. Bugün arayan, hepsi aynı görüntü dünyasını kasteden ama farklı ağırlık merkezleri koyan dört adlandırmaya takılıyor.

Tumblr Girl Era terimi kıyafeti değil, zaman aralığını kasteder. Kastedilen, belirli bir kendilik imgesinin baskın olduğu dönem: genç, melankolik, biraz uzakta, hep kameranın az yanında. Bu kendilik imgesinin bugün eleştirel tartışılması tarihin parçası ve onu daha az belirleyici yapmıyor.

Tumblr Girl Era'dan üç şey kaldı. Birincisi görsel dil: grenli fotoğraflar, soğuk ışık, kesilmiş kompozisyonlar bugün hâlâ her ikinci mood akışını belirliyor. İkincisi, artık ikinci kez listelerden geçen müzik. Üçüncüsü dolap.

Kalmayan şey ton oldu. Tumblr'ın o zaman birlikte taşıdığı, hüznün etrafındaki romantikleştiren anlatı bugün belirgin biçimde farklı okunuyor ve haklı olarak. Tarzı alıntılayan, kıyafeti ve fotoğrafı alıntılar, arkasındaki duruşu değil. Bu bir incelik değil, tarz ile kostüm arasındaki fark.

Pratikte bu, kuruluşta bir kaymaya denk geliyor. Tumblr versiyonu fotoğraflara göre kurulmuştu ve harekette ancak yarı yarıya işliyordu. Bugünkü versiyon bütün bir günü taşımak zorunda, yani kalıp motife karşı kazanıyor. Aşağıdaki parçaların o zamanki ekran görüntülerinden farklı görünmesinin nedeni tam olarak bu.

Görünümü üst parça taşır. Tumblr versiyonunda bu neredeyse her zaman baskılı, solmuş bir tişörttü, ya bir grup ya da kısa bir İngilizce cümle. Üstüne ya hiçbir şey ya da açık bir gömlek gelirdi. Silüet düz ve daha çok genişti, etek ucu aşağıda biterdi.

Bugün aynı ilke üç varyantla işliyor. Yıkanmış tişört temel olarak kalıyor. Altına giyilen dar bir uzun kollu, o zamanki file bluzun yerini alıyor ve günlük hayatta belirgin biçimde daha dayanıklı. Üçüncü yol, aynı özensizliği taşıyan ama merch buluntusu gibi görünmeyen bir jarse polo ya da grafikli yıkamalı tişört.

Üst parçalar için kural basit: bir parça yıpranmış görünebilir, gerisi görünemez. Yıkamalı tişörtü, esnemiş kotu ve hırpalanmış botları aynı anda giyen kostüme varır. Temiz bir ayakkabı ya da sağlam bir ceket, fikri ele vermeden bütün kombini dengeler.

Evet ama artık bir Tumblr fenomeni olarak değil. Tarz platformu aştı çünkü yapı taşları hiçbir zaman platforma bağlı değildi. Tumblr'da doğan şey bugün kısa videolarda, başka bir adla ve başka bir oranla dönüyor ve orada ilk dalgayı yalnızca ikinci elden tanıyan bir kuşağa denk geliyor.

En görünür fark hacim. 2014'te her şey dar kesimliydi, bugün neredeyse her şey bol oturuyor. O zaman vücuda yakın duran bir grup tişörtü şimdi iki beden büyük giyiliyor. Pantolon artık skinny değil, düzden bola gidiyor. Renkler aynı kaldı, form kalmadı.

Bu yüzden görünümü bugün kuran, ekran görüntülerine değil kendi yapısına bakmalı. Tumblr görüntüleri neredeyse yalnızca tek bir vücut tipini belirli bir kamera mesafesinde gösteriyor. Bu bir şablon değil, bir anlık görüntü. Parçalar arşiv görüntülerinin sezdirdiğinden daha bol işliyor.

En çok alt kısım değişti. Tumblr versiyonu pratikte iki seçenek biliyordu: dizde yırtıklı skinny kot ya da opak külotlu çorap üstüne kısa tartan etek. İkisi de dardı, ikisi de bacağın uzunluğunu vurguluyordu, ikisi de bugün anında 2014 gibi görünüyor.

Güncel çeviri genişliğe gidiyor. Hafif yıkamalı düz ya da bol bir kot, yılı teslim etmeden aynı düşünceyi taşıyor. Görünür perçinli ya da nakışlı denim şort yazın etek yerine geçiyor. Belirleyici olan kontrast: üst bolsa alt da taşmamalı.

Boy için basit bir kontrol geçerli: paça ayakkabının üstüne oturmalı, ne üstünde asılı kalmalı ne de altında kaybolmalı. Fazla kısa bir paça ağır botları hantal gösterir, fazla uzun olanı onları tamamen yutar. Bu, bir kombin ile bir yığın parça arasındaki farkın yarısı.

Hareket hâlinde, durağan bir görüntünün yuttuğu şey görünür oluyor. Dökülen kumaş, gergin duran kumaştan farklı görünür ve birçok geri dönüş denemesi tam burada başarısız olur. Emin olmayan kombini aynanın önünde değil yürürken kontrol eder.

Pastel Grunge ayrı bir trend değil, aynı hareketin daha açık hattı. Parçalar aynı, palet değil. Siyah, gri ve bordo yerine pudra, leylak ve soluk bir nane giriyor, çoğunlukla geri kalanı koyu bir zemin üstünde tek bir vurgu olarak.

Arkasındaki ilke, kısıtlama yoluyla kontrast. Pembe bir saç tutamı, siyah flanelin altında leylak bir tişört, geri kalanı koyu botlarda açık bir taban. Kombinde birden fazla pastel ton belirdiği anda başka bir yöne devrilir ve Grunge ile ilgisi kalmaz.

Paleti sistemli kurmak isteyen, renk değerlerini kombinasyon mantığıyla birlikte buna ayrılmış yazıda bulur. Tumblr görünümü için şu kural yeter: koyu zemin, bir açık nokta ve bu nokta kıyafet yerine rahatlıkla yüzde ya da saçta durabilir.

Tumblr döneminin makyajı kıyafetle aynı mantığı izliyordu: kasıtlı bitmemişlik. Alt kapakta dağılmış siyah kalem, soluk ten, koyu ya da derin kırmızı ruj ve tazelikten çok soğukluk gibi görünen bir allık. Hiçbiri yeni sürülmüş gibi durmamalıydı.

Bugün aynı yaklaşım daha az ürünle daha iyi işliyor. Gerisi sakin kalırsa dağılmış bir liner yeter. 2014'te buna ek olan şey kameraydı: fazla pozlama, gün ışığında sert görünen geçişleri düzlüyordu. Görünümü çevrimdışı taşıyan daha çok dağıtır ve daha az sürer.

Aynısı saç için geçerli. Tumblr dönemi uzamış saç dibini, yarı çıkmış rengi ve küt kesilmiş kâkülü biliyordu. Üçü de hâlâ işliyor ama yalnızca tek tek. Birlikte kullanıldığında emek gibi görünüyor ve emek, bu tarzın tam da göstermek istemediği şey.

Üçüncü katman, iki giysiden bir kombin yapan parça. Tumblr'da bu neredeyse her zaman açık bir flanel gömlek ya da bir kot ceketti, tercihen bir beden büyük ve asla kapalı değil. Ceket bir çerçeveydi, ısı kaynağı değil ve tam da böyle fotoğraflandı.

İşlevsel bakıldığında üç kullanışlı seçenek var. Açık yıkamalı kot ceket, döneme geri dönen en doğrudan yol. Bir eşofman üstü aynı fikri daha sportif bir bugüne çeviriyor. Hava daha sıcakken uzun kollu üstüne bir yelek ikisinin de yerini alır ve katman sayısını yine de üçte tutar.

Belirleyici olan, üçüncü katmanın açık kalması. Kapalı bir ceket tişörtü örter ve böylece tarzı açıkça işaretleyen tek parça kaybolur. Üşüyen, üstüne bir şey kapatmak yerine altına dar bir şey giyer.

Sıra keyfi değil. Üst parça ve pantolon silüete karar verir, ceket ile aksesuarlar yalnızca ifadeye. Chokerla başlayıp kalıbı arkaya bırakan, sonunda iskeletsiz bir ayrıntıya sahip olur.

Soru düzenli olarak geliyor ve gösterişsiz bir yanıtı var. Adlandırılmış bir tarz sistemi giriş eşiğini düşürür. Bir görünümün beş parçadan oluştuğunu bilen, kendini yeniden icat etmek zorunda kalmadan onu deneyebilir. Ad bir kısayol, bir bağlılık beyanı değil.

Buna hız ekleniyor. Etiketi olan bir tarz aranabilir, karşılaştırılabilir ve yeniden bırakılabilir. Bu, aynı kişinin bir yıl içinde üç estetikten geçmesini ve hiçbirini ele vermemesini açıklıyor. Kıyafet burada bir dil olarak işliyor, bir kimlik beyanı olarak değil ve bu, göründüğünden daha eski bir fikir.

Berlin, Poznań, Tokyo: aynı görünüm her şehirde başka türlü görünüyor çünkü temel yerel kalıyor. Berlin'de siyah baskın ve ayakkabı daha ağır, Tokyo'da silüet daha dar düşüyor. Bu estetikle çelişmiyor, tersine işlediğinin kanıtı.

Klasik Tumblr kombini grup tişörtü, dizde yırtıklı skinny kot, açık flanel, Choker ve botlardan oluşuyordu. Silüet baştan sona dardı, tek genişlik gömlekten geliyordu. Fotoğraf hafif yukarıdan çekiliyordu, bu da oranı ayrıca uzatıyordu.

Bugünkü versiyon bunu tersine çeviriyor. Üst parça bollaşıyor, pantolon düzleşiyor ve genişlik dışarı yerine aşağı iniyor. Hava daha sıcakken flanelin yerini bir yelek alıyor. Choker kalıyor çünkü döneme bağı açıkça kuran tek parça o.

İki versiyonu yan yana koyan görür: aynı parçalar, başka sırada. Okul zamanından hâlâ kutuları olan herkes için iyi haber bu. Dolabın yeniden satın alınması gerekmiyor, başka türlü kombinlenmesi gerekiyor.

Klipten bir ayrıntıyı devralmak değer: perçinler. Sert bir metal ayrıntı, görünümün tamamen nostaljiye devrilmesini engeller. Bu kenar olmadan Grunge payından geriye az şey kalır ve sonuç tarz yerine vintage olarak okunur.

Renk sorusu parça seçiminden daha çok belirler. Kombinde üç ton üst sınır ve bunlardan biri siyah olmalı. Üstündeki her şey emek gibi görünür ve emek bu tarzdaki tek gerçek tabu.

Başarısız denemelerin çoğu parça seçiminde değil, miktarda takılıyor. 2014'te akışta olan her şeyi aynı anda giyen bir kılık üretir. Aşağıdaki beş hatayı en sık görüyoruz ve hepsi tek bir kararla düzeltilebilir.

Altıncı bir nokta daha seyrek görülüyor ama pahalıya mal oluyor: yanlış ayakkabı. Geri kalanı doğru bir kombinin altındaki hafif bir sneaker bütünün ağırlığını alır. Ayakkabı bu tarzda bir kapanış değil, taşıyıcı bir öğedir ve rahatlıkla en ağır parça olabilir.

İki kullanışlı yol var. Birincisi ikinci el ve flanel, grup tişörtü ve kot ceket için yenmesi zor: orada parçalar zaten giyilmiş durumda ve görünümün ihtiyacı tam olarak bu. Dezavantajı rastlantısallık, çünkü beden ile kesim nadiren aynı anda oturuyor.

İkinci yol, kalıbın belirleyici olduğu parçalar için hedefli alışveriş: pantolon, ceket, aksesuar. Burada yeni ürün değer çünkü iyi bir kesim dolabın geri kalanını bir arada tutar. Bizde bu parçalar kategoriye göre sıralanmış koleksiyonlarda duruyor, böylece arama sıfırdan başlamıyor.

Sıralamaya dair son bir pratik not: önce pantolon, sonra üst parça, sonra üçüncü katman. Tersten başlayan üç ceket alır ve yine de kombini olmaz. Silüet aşağıda oluşur, geri kalan her şey onun üstüne kurulur.

Aşağıdaki sorular aramalarda ve mesajlarda düzenli olarak çıkıyor. Araştırma beş açık sekmede bitmesin diye burada kısaca yanıtlıyoruz.

Geriye şu soru kalıyor: platformu bu biçimde artık var olmayan bir estetikle ne yapılır. Yanıt gösterişsiz ve tam da bu yüzden sağlam: parçalar tutulur, yıl bırakılır.