1970s Goth Fashion: De ruwe oervorm van de gothic scene

Londen, 1978. Een kelderclub, stroboscoop, een vrouw met getoupeerd zwart haar en een gezicht als een dodenmasker. Op het podium krijst iemand in gescheurde netkousen tegen het feedbacklawaai in. Niemand noemde dat toen „Goth”. Het was gewoon wat er gebeurde toen punk donkerder werd en zich naar binnen keerde. De kleding kwam lang voor de naam.

1970s Goth Fashion is de oervorm van de gothic mode: zwarte silhouetten, gescheurde netstoffen, leer en dik uitgesmeerde kohl, ontstaan eind jaren zeventig uit de Britse post-punk. Ze had nog geen etiket, geen regels, geen eigen winkel. Wat nu als Trad Goth geldt, werd hier voor het eerst gedragen — door bands, fans en clubgangers die zichzelf opnieuw in elkaar zetten. In onze Gothic-fashiongids plaatsen we de zeven archetypen van de huidige scene; dit artikel graaft de ene wortel op waaruit ze allemaal zijn gegroeid.

Wie de vroege look wil begrijpen, moet de volgorde omdraaien: niet de stijl kwam eerst, maar de omstandigheden. Eind jaren zeventig was Engeland blut, de jeugd werkloos, punk net bezig zichzelf saai te worden. Uit die uitputting groeide iets donkerders, tragers, theatralers. De volgende delen ontleden waaruit die toestand bestond — en hoe je zijn onderdelen vandaag draagt zonder eruit te zien als een kostuum.

1970s Goth Fashion was geen dresscode, maar een houding die zich toevallig in kleding vertaalde. Het ging om afwijzing: van het kleurrijke discotijdperk, van de optimistische modereclame, van het geloof dat de toekomst beter wordt. Zwart was het middel, niet het doel. Wie er toen zo bij liep, zei daarmee dat hij het feest niet meedeed.

Concreet betekende dat: strakke zwarte tops, vaak tweedehands of zelf geverfd, met gescheurde panty’s, leren jassen van de rommelmarkt, veel zilveren crucifix-gerinkel en een gezicht dat eruitzag alsof je drie nachten niet had geslapen. Er was geen merk dat dat verkocht. Je bouwde het uit wat je vond.

Ja — maar niet onder de naam die we nu gebruiken. De term „Goth” voor een publiek dook pas rond 1979 op, en brede ingang vond hij pas begin jaren tachtig. In de jaren zeventig bestond de look als randverschijnsel van de post-punk: fans van een bepaald soort band die donkerder, kouder en melodramatischer klonk dan de rest.

Historici wijzen graag op twee momenten. Ten eerste de Batcave-club in Londen, die weliswaar pas in 1982 openging, maar de scene bundelde die al sinds eind jaren zeventig bestond. Ten tweede het nummer „Bela Lugosi’s Dead” van Bauhaus uit 1979 — voor velen het kantelpunt waarop post-punk hoorbaar Goth werd. De kleding was op dat moment allang aanwezig. Ze had alleen nog iemand nodig die ze benoemde.

Belangrijk is het verschil tussen oorsprong en rijpheid. De jaren zeventig leverden het ruwe materiaal: DIY, woede, tweedehands, theatraliteit. De glanzende, commercieel uitgebate Goth met fluweel, ruches en studiofoto’s kwam pas in de loop van de jaren tachtig. Wie vandaag „70s Goth” draagt, grijpt bewust terug op de ruwere, armere versie.

De look van de jaren zeventig kwam niet uit het niets. Hij leende beelden uit de negentiende eeuw — de Victoriaanse rouwcultuur, de grafstenen, de bleke romanheldinnen van Bram Stoker en Mary Shelley. Zwart als kleur van de rouw, kant als teken van verval, het crucifix als leeggelopen symbool: dat lag cultureel klaar en werd door de jonge scene opnieuw opgeladen.

De Victoriaanse mode van de negentiende eeuw droeg concrete vormen bij: hoge kragen, korsetsilhouetten, lange rokken, zware stoffen. De jeugd van de jaren zeventig vertaalde dat naar het goedkope en gescheurde. In plaats van echt fluweel geverfd katoen, in plaats van leren handschoenen afgeknipte nethandschoenen, in plaats van grafernst een flinke portie spot. De ernst van het voorbeeld ontmoette het sarcasme van de punk.

Juist die dubbele natuur — historische melancholie plus straat-DIY — is tot vandaag de kern van elke serieuze gothic garderobe. Wie de wortel kent, koopt anders in: niet op „zwart”, maar op textuur, contrast en de vraag welk tijdperk er wordt geciteerd.

Geen begrip van 1970s Goth zonder de bands. De stijl was van meet af aan een fanstijl — je kleedde je zoals de mensen op het podium, omdat je erbij wilde horen. Vier namen dragen de vroege geschiedenis:

• Siouxsie and the Banshees — Siouxsie Sioux vond feitelijk het vrouwelijke Goth-silhouet uit: getoupeerd haar, zwarte ogen, netstoffen, militair-strakke snitten.
• Bauhaus — „Bela Lugosi’s Dead” (1979) geldt voor velen als het geboorteuur van de sound; Peter Murphy’s magere, theatrale podiumpresentie zette de mannelijke toon.
• Joy Division — koele, grijze ernst in plaats van kleur; de look was minder verkleed, meer naoorlogse triestheid in textielvorm.
• The Cure — Robert Smith vormde iets later het smeared-lipstick-gezicht en het wilde haar dat tot vandaag korte formule voor Goth is.

Het beslissende punt: deze muzikanten waren geen modellen met stylisten. Ze trokken aan wat ze zich konden veroorloven, en de fans kopieerden het uit dezelfde goedkope bronnen. Daarom ziet 70s Goth er nooit gepolijst uit — de ruwheid was nooit opzet, maar budget. Vandaag is juist die ruwheid wat de look onderscheidt van opgeruimd fast-fashion-zwart.

Een jaren-70-Goth-outfit bestaat uit weinig, duidelijk gedefinieerde stukken. Het is geen look die leeft van dure statementstukken, maar van combinatie en textuur. De basis zijn strakke zwarte tops — geribde longsleeve, verwassen bandshirt, dunne coltrui. Daarover komt de textuurlaag: net, gescheurd breiwerk, leer.

De tweede regel gaat over de breuk. 70s Goth leeft van het contrast tussen streng en kapot: een schone zwarte snit naast opzettelijk beschadigde stof. Gescheurde panty’s onder een rechte rok, een gerafeld shirt onder een precieze leren jas. Wie alles netjes houdt, belandt bij zakelijk zwart; wie alles vernielt, belandt bij kostuum. De charme zit ertussen.

Onderaan domineren twee silhouetten: strakke buisvormen of wijde, bijna slepende stukken. Beide in zwart, beide graag met hardware — studs, kettingen, gespen. Shorts en layeringbroeken met kruis- en kanjidetails treffen de vroege DIY-toon, omdat ze eruitzien als samengesteld in plaats van gekocht.

De laatste bouwsteen is de omhulling: een leren jas die eruitziet alsof ze al nachten achter de rug heeft. Ze is het duurste stuk van de look en het belangrijkste, omdat ze de zachte, gescheurde rest bijeenhoudt en er structuur aan geeft.

De vroege Goth was van meet af aan androgyn. Peter Murphy, Robert Smith, de halve post-punk-scene — mannen droegen kohl, strakke zwarte silhouetten en haar dat elke kledingnorm opblies. 70s Goth voor mannen betekent niet het vrouwenoutfit kopiëren, maar dezelfde logica op een mannelijk silhouet trekken: smalle zwarte tops, harde jas, een gezicht dat zich niet verontschuldigt.

De fout die de meesten maken, is overdrijving. Je hebt geen drie kilo zilver en geen podiumschmink nodig voor alledag. Een zwarte coltrui, een goed zittende leren jas, een donkere strakke broek en één opvallend accessoire dragen de look, zonder dat hij in verkleedpartij omslaat.

Voordat we doorgaan naar make-up en silhouet — een korte blik op hoe deze donkere silhouetlogica in beweging aanvoelt, niet alleen op papier.

Wat je in de clip ziet, is precies het punt: de stof beweegt, de snit blijft streng. Die spanning tussen beweging en controle is wat 70s Goth onderscheidt van simpel zwart dragen — toen en nu.

Make-up was in de vroege Goth geen accessoire, maar de helft van de look. De grondformule is tot vandaag stabiel: bleke huid als canvas, zwarte ogen als centrum, een mond in diep rood of zwart als tegenwicht. Alles bewust hard, niets zachtgetekend. Het moest eruitzien als een masker, niet als alledaagse schmink.

Het verschil met de latere, gladdere jaren-80-Goth-make-up zit in de onscherpte. In de jaren zeventig was de kohl uitgesmeerd, de randen onzuiver, het geheel eerder expressief dan perfect. Robert Smiths beroemde smeared-lipstick-look is de zuiverste vorm daarvan: opzettelijk slordig, omdat perfectie nooit het doel was.

Belangrijk voor alle geslachten: de vroege Goth kende hier geen scheiding. Mannen smeerden dezelfde kohl uit als vrouwen. Wie de look historisch correct treft, behandelt make-up als genderneutraal gereedschap, niet als vrouwelijk extra.

Als één enkel stuk de jaren-70-Goth-look draagt, dan de jas. Leer of kunstleer, graag afgedragen, met studs of zonder — ze geeft het verder zachte, gescheurde outfit kant en houdt alles bijeen. Zonder die harde omhulling glijdt de look snel af naar het diffuse.

Hardware is de tweede laag: crucifixen, kettingen, gespen, studs. In de jaren zeventig kwam dat uit legerwinkels, tweedehandskisten en kerkrommelmarkten — niets daarvan was duur, alles had geschiedenis. De fout zou zijn hier in het schone en nieuwe om te slaan. Een blinkend, duidelijk nieuw kruis vernielt de toon sneller dan welk fout silhouet ook.

Deze vier categorieën zijn het startpunt, niet het doel. Wie de vroege look echt wil begrijpen, moet hem in de grotere gothic context plaatsen — de zeven archetypen waaruit de huidige scene bestaat, groeien allemaal uit deze ene wortel.

De sprong van historische referentie naar draagbaar outfit strandt meestal op één ding: te veel tegelijk. De vroege Goth werkte juist echt omdat hij uit weinig stukken bestond die dagelijks werden gedragen. Wie vandaag netstof, leer, kettingen, kruisen en podiummake-up tegelijk opbrengt, ziet eruit als een Halloween-interpretatie, niet als een mens.

De draagbare versie werkt via één regel: één statement, de rest rustig. Gescheurde netpanty plus eenvoudig zwart. Of harde leren jas plus glad outfit. Of uitgesmeerde kohl plus ingetogen kleding. Eén luid punt, al het andere zacht — zo vertaalt de jaren-70-toon zich naar de alledag van 2026.

Voor de overgang van toen naar nu loont de blik op de naburige esthetiek. 70s Goth groeide direct uit de punk — en de gothic-punk-lijn leeft tot vandaag voort in eigen merken. Wie de verbinding begrijpt, mengt gerichter.

Een tweede korte clip laat zien hoe de harde textuur van de look in echte kleding aanvoelt — dicht bij de DIY-toon van de vroege scene, maar draagbaar.

De rode draad blijft dezelfde als bijna vijftig jaar geleden: textuur verslaat kleur. Alles is zwart, dus beslist het oppervlak — mat tegen glanzend, glad tegen gescheurd, zacht tegen hard. Precies daar tref je de jaren-70-toon.

De meeste mislukte pogingen stranden niet op ontbrekende stukken, maar op de verkeerde toon. Deze vijf fouten duiken het vaakst op wanneer iemand de vroege look wil treffen en in plaats daarvan bij kostuum of generiek zwart belandt.

Wie deze vijf omzeilt, treft de toon bijna vanzelf. De vroege Goth was nooit ingewikkeld — hij was gereduceerd, ruw en consequent. Juist dat laat zich leren, zonder één enkel vintage-origineel te bezitten.

Originele stukken uit de jaren zeventig zijn zeldzaam en duur — en meestal niet nodig. De look leefde altijd van de combinatie, niet van het etiket. Belangrijker dan de authenticiteit van het enkele stuk is de juiste toon: mat zwart, harde textuur, een breuk tussen streng en kapot. Die combinatie bouw je uit actuele stukken net zo goed als uit vintage.

Een paar vragen duiken bij jaren-70-Goth steeds weer op — van de naamkwestie over de rol van afzonderlijke muzikanten tot het hoogtepunt van de scene. De korte antwoorden:

1970s Goth Fashion is minder een afgewerkte stijl dan een uitgangspunt — de ruwe, naamloze versie van wat later een hele familie donkere esthetieken werd. Wie de wortel kent, draagt elke latere variant bewuster.